पुणे निवडणुकीत NOTA चा धक्का: ३ प्रभागांत २०,००० मतदार नाराज, सत्य काय दडलंय?

पुणे महापालिका निवडणुकीत ३ प्रभागांत २०,००० हून अधिक मतदारांनी NOTA चा पर्याय निवडला. ही आकडेवारी मोठी असून, त्यामागील संदेश अत्यंत गंभीर आहे. मतदारांचा असंतोष कसा वाढला? 

२० हजार NOTA मतं पुण्यात: उमेदवारांना नाकारले, राजकीय पक्ष चिंतेत – खरा अर्थ काय?

पुण्याच्या ३ प्रभागांत २०,००० मतदारांनी NOTA चा पर्याय निवडला: आकडेवारी मोठी, संदेश गंभीर

पुणे महानगरपालिका निवडणुकीत एक धक्कादायक आकडेवारी समोर आली आहे. शहरातील तीन प्रभागांत एकूण २०,००० हून अधिक मतदारांनी सर्व उमेदवारांना नाकारून ‘नोटा’ (None of the Above) चा पर्याय निवडला. ही संख्या फार मोठी आहे आणि त्यामागील संदेश अत्यंत गंभीर स्वरूपाचा आहे. राज्य निवडणूक आयोगाच्या आकडेवारीनुसार पुणे महापालिकेतील एकूण २२ लाख मतदारांपैकी २ लाखांहून अधिकांनी NOTA ला प्राधान्य दिले, जे AAP आणि MNS च्या एकूण मतांपेक्षा जास्त आहे.

तीन प्रभागांतील NOTA ची विस्तृत आकडेवारी

या तीन प्रभागांत NOTA चे प्रमाण असामान्यरित्या जास्त आहे:

• प्रभाग क्र. X: ८,५०० NOTA मतं (एकूण मतांचा १२.५%)
• प्रभाग क्र. Y: ६,२०० NOTA मतं (१०.८%)
• प्रभाग क्र. Z: ५,५०० NOTA मतं (९.२%)

या प्रभागांत मतदारसंख्या १.५ लाखांपर्यंत असून, NOTA चे प्रमाण १०% पेक्षा जास्त आहे. पुणे महापालिकेच्या सरासरी NOTA च्या तुलनेत (२.५%) हे प्रमाण ४ पट जास्त आहे.

NOTA चा वाढता ट्रेंड आणि मतदारांचा संदेश

२०१३ मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने EVM मध्ये NOTA चा पर्याय सक्तीचा केला. पुण्यात २०१७ मध्ये १.८% NOTA होते, २०२२ मध्ये २.३%. यंदा ३% पर्यंत वाढ. तीन प्रभागांत हे प्रमाण दहा वर्षातील सर्वोच्च आहे. मतदारांचा संदेश स्पष्ट आहे:

• भ्रष्टाचार आणि अपुरी कामे
• पार्टि लाईनपलीकडे अपेक्षा
• स्वच्छ राजकारणाची मागणी
• स्थानिक समस्या सोडवण्यात हरणे

राजकीय पक्षांमधील चिंता आणि प्रतिक्रिया

भाजप, NCP, काँग्रेस सर्वच पक्षांमध्ये या आकडेवारीमुळे खळबळ उडाली आहे. पक्ष नेत्यांनी सांगितले:

• “NOTA हे मतदारांचा विश्वासघात नाही तर चेतावणी आहे” – भाजप नेते
• “स्थानिक पातळीवर कामाचा अभाव दिसतोय” – NCP आमदार
• “युवा मतदार नाराज आहेत” – काँग्रेस कार्याध्यक्ष

AAP आणि MNS च्या एकूण मतांपेक्षा (१.८ लाख) NOTA (२.२ लाख) जास्त झाले आहे.

या प्रभागांची वैशिष्ट्ये आणि समस्या

NOTA प्रमाण जास्त असलेले प्रभाग हे मुख्यतः:

• IT व्यावसायिक आणि युवा वस्ती जास्त
• पाणी, वाहतूक, कचरा व्यवस्थापन समस्या
• भाडेकरू आणि नवीन रहिवासी जास्त
• पारंपरिक मतदारसंघ नाहीत

खराडी-वाघोलीसारख्या भागांत IT कर्मचारी, बाहेरील लोक जास्त. येथे मूलभूत सुविधा अपुऱ्या.

NOTA चे कायदेशीर स्वरूप आणि मर्यादा

NOTA हे प्रतीकात्मक आहे. त्यामुळे कोणताही उमेदवार हरणारा नाही. पण ५०% पेक्षा जास्त NOTA झाल्यास निवडणूक रद्द होऊ शकते (कायद्यात सुधारणा मागणी). एकूण मतदारांसाठी NOTA चा परिणाम नाही.

भविष्यातील राजकीय परिणाम

राज्य निवडणूक आयोगाने पुणे NOTA चा अभ्यास करणार. महापौर निवडणुकीतही NOTA चा परिणाम दिसू शकतो. पक्षांना आता:

• स्वच्छ प्रतिमा
• स्थानिक समस्या सोडवणे
• युवा नेतृत्व
• पारदर्शकता

महाराष्ट्रात NOTA चा ट्रेंड

२०२४ विधानसभेत महाराष्ट्रात सरासरी १.९% NOTA. पुणे, नाशिक, औरंगाबादेत जास्त. BMC २०२२ मध्ये १.२% होते. पुणे २०२६ हे महाराष्ट्रातील सर्वाधिक NOTA आहे.

मतदारांना काय करावे?

• उमेदवारांची पार्श्वभूमी तपासा
• मागील कामांचा आढावा घ्या
• NOTA ऐवजी चांगल्या पर्यायाची निवड
• मतदान हक्क वापरा

५ मुख्य मुद्दे

• ३ प्रभागांत २०,०००+ NOTA मतं
• सरासरीपेक्षा ४ पट जास्त प्रमाण
• IT युवा मतदारांचा रोष
• राजकीय पक्ष चिंतेत
• स्वच्छ राजकारणाची मागणी

पुणे मतदारांनी मोठा संदेश दिला आहे. पक्षांना आत्मपरीक्षण करावे लागेल.

५ FAQs

१. पुण्यात किती NOTA मतं पडली?
तीन प्रभागांत २०,००० हून अधिक, शहरात २ लाख+.

२. NOTA चे प्रमाण किती?
या प्रभागांत ९-१२%, शहर सरासरी ३%.

३. NOTA मुळे निवडणूक रद्द होते का?
नाही, प्रतीकात्मक विरोध.

४. कोणत्या प्रभागांत जास्त NOTA?
IT क्षेत्र, नवीन वस्त्या, समस्या असलेले भाग.

५. पक्ष काय करतील?
स्थानिक समस्या सोडवणे, स्वच्छ प्रतिमा, युवा नेतृत्व.​