२९ महापालिका निवडणुकीसाठी चार दिवस मद्यपान बंद: मतदारांना आमिष देणार कोण?

महाराष्ट्राच्या २९ महापालिका निवडणुकीसाठी १३ ते १६ जानेवारी ड्राय डे. मुंबई, पुणे बंदीखाली. शांतता राखण्यासाठी मद्यपान बंद, मतदार आमिष टाळण्यासाठी उपाययोजना.

BMC ते पुणे: ड्राय डेमुळे दुकानदार त्रस्त, निवडणूक आयोगाचा हा डाव कसा काम करेल?

महाराष्ट्र महापालिका निवडणूक २०२६: चार दिवस ड्राय डे का आणि काय परिणाम?

महाराष्ट्रात यंदाच्या महापालिका निवडणुकीने राजकीय वातावरण तापले आहे. १५ जानेवारीला २९ महानगरपालिकांसाठी मतदान होणार असून, त्याच दिवशी मुंबई BMC च्या २२७ जागांसह एकूण २८६९ जागांसाठी चुरशीच्या लढती होणार आहेत. प्रचार १३ जानेवारी सायंकाळी संपण्यापूर्वीच राज्य सरकारने मोठा निर्णय घेतला – मुंबई, पुणे, ठाणे, नागपूरसह सर्व २९ महापालिका क्षेत्रात १३ ते १६ जानेवारी या चार दिवसांत पूर्ण ड्राय डे! दारूची दुकाने बंद, मद्य विक्री बंद आणि मतदानाच्या दिवशी शांतता राखण्यासाठी हे पाऊल उचलले गेले. निवडणूक आयोग आणि प्रशासनाचा हेतू स्पष्ट आहे – मतदारांना आमिष देण्याचे प्रकार रोखणे, गोंधळ टाळणे आणि सुरक्षित मतदान वातावरण निर्माण करणे. पण दुकानदार मात्र त्रस्त आहेत, कारण चार दिवसांचा नुकसान लाखोंमध्ये होणार.​

महापालिका निवडणुकीचा पूर्ण शेड्यूल आणि महत्त्व

महाराष्ट्र राज्य निवडणूक आयोगाने (SEC) डिसेंबर २०२५ मध्ये जाहीर केलेल्या शेड्यूलनुसार:

• अधिसूचना जारी: १६ डिसेंबर २०२५ (BMC साठी), १८ डिसेंबर इतर २८ साठी.
• उमेदवारी अर्ज भरणे: २३ ते ३० डिसेंबर २०२५.
• नामांकन तपासणी: ३१ डिसेंबर २०२५.
• उमेदवारी माघार: २ जानेवारी २०२६ पर्यंत.
• मतदान: १५ जानेवारी २०२६ (सकाळी ७:३० ते संध्याकाळी ५:३०).
• निकाल: १६ जानेवारी २०२६.

या निवडणुकीत मुंबईत भाजप विरुद्ध ठाकरे बंधूंची, पुण्यात भाजप विरुद्ध अजित पवारांची राष्ट्रवादी, ठाणे, नाशिक, नागपूरसारख्या शहरांतही त्रिकोणी लढती अपेक्षित आहेत. एकूण २८६९ जागा, त्यापैकी ११४ महिला आरक्षित. सुप्रीम कोर्टाच्या निर्णयानंतर पहिल्यांदाच BMC ला निवडणूक होतेय, म्हणून खास महत्त्व.​​

ड्राय डे का लागू? निवडणूक आयोगाचे कारणे

निवडणूक काळात मद्यपानामुळे होणारे प्रकार रोखण्यासाठी हा निर्णय. भूतकाळात घडलेल्या घटनांवरून शिकले गेले:

• मतदारांना दारू देऊन आमिष दाखवणे.
• मतदानाच्या आधी संध्याकाळी गोंधळ, दंगे.
• मद्यपी व्यक्तींमुळे सुरक्षितता धोका.

प्रशासनाने दुकानदारांना पूर्वसूचना दिली. १३ जानेवारी सायंकाळी ६ वाजल्यापासून १६ जानेवारीपर्यंत पूर्ण बंदी. महापालिका हद्दीत दारू दुकाने, बार, रेस्टॉरंट्स बंद. उल्लंघन झाल्यास कडक कारवाई, परवाना रद्द होण्याची शक्यता. हे पाऊल शांतता, शिस्त आणि निष्पक्ष निवडणुकीसाठी आवश्यक, असा आयोगाचा युक्तिवाद.​

प्रभावित होणाऱ्या २९ महापालिका: संपूर्ण यादी

महाराष्ट्रातील प्रमुख शहरांची यादी:

• मुंबई (BMC) – २२७ जागा.
• पुणे.
• ठाणे.
• नाशिक.
• नागपूर.
• छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद).
• कोल्हापूर.
• सोलापूर, अमरावती, अकोला.
• पिंपरी-चिंचवड, नवी मुंबई, वसई-विरार.
• कल्याण-डोंबिवली, उल्हासनगर, भिवंडी-निजामपूर.
• मालेगाव, परभणी, लातूर, चंद्रपूर.
• इचलकरंजी, धुळे, अहिल्यानगर (महानगर), पनवेल, मीरा-भायंदर, नांदेड-वाघाळा.

या सर्व भागांत चार दिवस दारू बंद.​

दारू दुकानदार आणि व्यवसायिकांचा नुकसान किती?

चार दिवसांचा कारोबार बंद म्हणजे कोट्यवधींचा फटका. मुंबईत एकट्या ५००+ दुकाने, पुण्यात ३००+. दररोजचा सरासरी व्यवहार ५०,००० रुपये प्रति दुकान. एकूण नुकसान अंदाजे १०० कोटी+. दुकानदार संघटना म्हणतात, “आम्हाला पूर्वकल्पना मिळाली, पण भरपाई नाही.” काही ठिकाणी काळ्या बाजाराची भीती. पण प्रशासन कडक तपासणी करेल.​

भूतकाळातील ड्राय डे अनुभव आणि यश

२०१९ विधानसभा निवडणुकीतही ड्राय डे होते, उल्लंघन १०% पेक्षा कमी. BMC २०१७ मध्येही यशस्वी. आकडेवारीनुसार, ड्राय डेमुळे मतदान टक्केवारी ५% ने वाढते. मद्यबंदीमुळे हिंसक घटना ३०% कमी. निवडणूक आयोगाच्या अहवालात हे सिद्ध.​

राजकीय पक्षांची रणनीती आणि मतदारांचा प्रभाव

भाजप, शिवसेना (शिंदे), राष्ट्रवादी (अजित-पावार), ठाकरे गट, काँग्रेस – सर्वजोड चुरस. ड्राय डे मुळे रॅली, घराघर प्रचार थांबेल. मतदारांना शांत वातावरण मिळेल. विशेषतः महिलांना सुरक्षित मतदान. १५ जानेवारी सार्वजनिक सुट्टी, मतदानाला प्रोत्साहन.​

• प्रचार संपल्यावर पक्ष कार्यकर्ते काय? घराघर भेटी, पण दारूशिवाय.
• उमेदवारांसाठी आव्हान: आमिष टाळा.
• मतदारांसाठी फायदा: निष्पक्ष वातावरण.

पर्यायी उपाय आणि टीका

काहींच्या मते, ड्राय डे ऐवजी CCTV, पोलिस तैनातगी वाढवा. पण अनुभवानुसार ड्राय डे प्रभावी. आयुर्वेदिक दृष्टिकोनातून, मद्यपान टाळणे आरोग्यासाठी चांगले, पण सक्तीचा निर्णय.​

निवडणूक आयोगाच्या इतर उपाययोजना

• कोड ऑफ कंडक्ट सक्रिय.
• EVM चा वापर, व्हीव्हीपॅट.
• ७:३० ते ५:३० मतदान, रात्रीपर्यंत निकाल.
• महिलांसाठी ५०% जागा आरक्षित.

महाराष्ट्राच्या शहरी राजकारणाला नवे वळण देणारी ही निवडणूक. ड्राय डे हे छोटे पण महत्त्वाचे पाऊल.​

५ मुख्य मुद्दे

• चार दिवस ड्राय डे: १३ ते १६ जानेवारी.
• २९ महापालिका, २८६९ जागा.
• मतदान १५ जानेवारी, निकाल १६.
• उद्देश: शांतता, आमिष टाळणे.
• प्रभाव: दुकानदार नुकसान, मतदार फायदा.

ड्राय डेमुळे निवडणूक शांततेने पार पडेल, असा विश्वास.​

५ FAQs

१. महाराष्ट्रात ड्राय डे कधीपासून?
१३ जानेवारी सायंकाळी ६ वाजल्यापासून १६ जानेवारीपर्यंत, २९ महापालिका क्षेत्रात पूर्ण बंदी.​

२. कोणत्या शहरांत ड्राय डे?
मुंबई, पुणे, ठाणे, नागपूर, नाशिक, कोल्हापूरसह सर्व २९ महानगरपालिका हद्दीत.​

३. ड्राय डे का लागू केले?
मतदारांना आमिष देणे, गोंधळ, दंगे टाळण्यासाठी. शांत मतदान वातावरण.​

४. मतदान कधी?
१५ जानेवारी २०२६ रोजी सकाळी ७:३० ते संध्याकाळी ५:३०, निकाल १६ तारखेला.​

५. दुकानदारांना नुकसान किती?
चार दिवस बंदीमुळे कोट्यवधींचा फटका, परंतु पूर्वसूचना देण्यात आली.​