कोलेस्टेरॉल वाढलंय? रोज ५ गोष्टी करा, नाहीतर मृत्यूच्या दारात पोहोचाल!

कोलेस्टेरॉल वाढल्याने हृदयविकार, स्ट्रोकचा धोका! ICMR नुसार भारतात २४% लोकांना समस्या. ५ सोपे उपाय – आहार, व्यायाम, आयुर्वेदाने नियंत्रणात ठेवा, जीवन गुणवत्ता वाढवा. 

हृदय थांबणार का? जास्त कोलेस्टेरॉलची धोक्याची घंटा वाजली का?

कोलेस्टेरॉल वाढलंय का? शरीर रोज मृत्यूच्या जवळ जातंय, हे ५ गोष्टी करून बघा जादू!

आजकाल कोलेस्टेरॉल ही प्रत्येकाच्या तोंडून ऐकायला मिळणारी समस्या. पण खरंच काय होतंय? कोलेस्टेरॉल हे शरीरात तयार होणारं नैसर्गिक पदार्थ. पेशी बनवण्यासाठी, हार्मोन्ससाठी गरजेचं. पण जेव्हा ते जास्त होतं, विशेषतः वाईट LDL प्रकारचं, तेव्हा रक्तवाहिन्या अरुंद होतात. हृदयापर्यंत रक्त कमी पोहोचतं आणि हार्ट अटॅक, स्ट्रोक येऊ शकतो. ICMR च्या INDIAB अभ्यासानुसार भारतात २४% लोकांना हायपरकोलेस्टेरॉल (२०० mg/dl पेक्षा जास्त), २०.९% ला हाय LDL (१३० mg/dl पेक्षा जास्त) आहे. तर ६६.९% लोकांना कमी HDL (चांगलं कोलेस्टेरॉल) आहे. हे प्रमाण शहरात जास्त, ग्रामीण भागात कमी पण वाढतंय.​

लक्षणं दिसत नाहीत म्हणून दुर्लक्ष करू नका. छातीत जडपणा, थकवा, पायात मुंग्या, श्वास लागणं ही चिन्हं. पण बहुतांश वेळा नुकसान होऊन गेलं की समजतं. कारणं? चुकीचा आहार – तळलेलं, बटर, चीज, पॅकेज्ड स्नॅक्स. व्यायामाचा अभाव, ताण, धूम्रपान, मद्य, कमी झोप. अनुवंशिकही असू शकतं. WHO नुसार भारतात २७% लोकांना हाय कोलेस्टेरॉल, जे हृदयरोगाचं मुख्य कारण.​

कोलेस्टेरॉल वाढण्याची कारणं आणि धोके: एक टेबल

हे आकडे दाखवतात की समस्या किती गंभीर. उत्तर भारत, केरळ, गोवा, महाराष्ट्रात जास्त.​

५ सोपे उपाय: रोज करा, कोलेस्टेरॉल नियंत्रणात येईल

आता मुख्य मुद्दा – कसं करावं नियंत्रण? औषधं सोबत जीवनशैली बदल ही खरी किल्ली. NIH अभ्यास सांगतो, डाएट + व्यायामाने LDL १४-२०% कमी होऊ शकतं. चला ५ गोष्टी पाहूया:​

• पहिला उपाय: आहार बदलवा. ताज्या भाज्या, पालक, गाजर, सफरचंद, केळी, ओट्स, जवस, बदाम, अक्रोड खा. कडधान्ये, डाळी घ्या. शेंगदाणा तेल किंवा ऑलिव्ह ऑईल वापरा. तळलेलं, बेकरी, मिठाई टाळा. आठवड्यात ३ वेळा सॅलड-सूप.​
• दुसरा: रोज ३०-४५ मिनिटं चाला किंवा सायकल चालवा. व्यायामाने HDL वाढतं, LDL कमी होतं. अभ्यास दाखवतो, आठवड्यात १० मैल चालणं = १३% HDL वाढ.​
• तिसरा: आयुर्वेदिक उपाय. अर्जुनाची छाल दूधात उकळून प्या – रक्तवाहिन्या स्वच्छ करते. लसूणाच्या ३-४ पाकळ्या चिरून सकाळी खा, एलिसिनमुळे LDL कमी. धणे बी उकळून पाणी प्या. अश्वगंधा चूर्ण गर्म दूधात – ताण कमी, कोलेस्टेरॉल नियंत्रण.​
• चौथा: ताण कमी करा. ध्यान, प्राणायाम १० मिनिटं. धूम्रपान सोडा, मद्य टाळा. ७-८ तास झोप घ्या. पाणी ३ लिटर प्या.​
• पाचवा: नियमित तपासणी. लिपिड प्रोफाईल दर ६ महिन्यांनी. डॉक्टरांच्या सल्ल्याने स्टॅटिन औषधं घ्या जर गरज असेल.

हे उपाय ३ महिन्यांत फरक दाखवतात. एका अभ्यासात डाएट+एक्सरसाइजने १ वर्षात LDL २०% घसरलं.​

आयुर्वेद आणि सायन्सचा मेळ: पारंपरिक + आधुनिक उपाय

आयुर्वेदात कोलेस्टेरॉलला ‘मेदो धातु’ ची वाढ म्हणतात. अर्जुन, गूगळ, त्रिफळा हे रक्त शुद्ध करतात. सायन्स सांगतो, फायबरयुक्त आहार LDL बांधून बाहेर टाकतो. भारतात शाकाहारी लोकांमध्ये HDL कमी, पण योग्य डाएटने सुधारता येतं. ICMR सांगतो, मध्यमवर्गीयांमध्ये ३०% ला समस्या.​

रोजच्या जेवणात काय? एक यादी

• सकाळ: ओट्स + सफरचंद + बदाम
• दुपार: डाळ-भाजी-सॅलड, ब्राउन राईस
• संध्याकाळ: ग्रीन टी + फळं
• रात्र: हलका डाळ-रोटी, सूप
• टाळा: फ्रायड, कोल्डड्रिंक्स, प्रोसेस्ड फूड

महिलांमध्ये हार्मोनल बदलामुळे, पुरुषांमध्ये ताणामुळे जास्त. वय ३० नंतर तपासा.​

५ FAQs

प्रश्न १: कोलेस्टेरॉल किती असावं सामान्य?
उत्तर: टोटल <२०० mg/dl, LDL <१००, HDL >६० आदर्श. ICMR नुसार.​

प्रश्न २: घरगुतीत कोलेस्टेरॉल कमी कसं?
उत्तर: लसूण, अर्जुन छाल, धणे पाणी रोज. व्यायाम + फायबरयुक्त आहार.​

प्रश्न ३: कोलेस्टेरॉल वाढवणारे पदार्थ कोणते?
उत्तर: तळलेलं, बटर, चीज, रेड मीट, पॅकेज्ड स्नॅक्स.​

प्रश्न ४: व्यायाम किती पुरेसा?
उत्तर: रोज ३० मिनिटं चालणं किंवा योगा. LDL १४-२०% कमी होतं.​

प्रश्न ५: औषधं न घेता नियंत्रण शक्य का?
उत्तर: हो, जीवनशैली बदलाने ३ महिन्यात फरक. डॉक्टर सल्ला घ्या.