ZP-PS निवडणुकीत EVM चा गोंधळ होणार? पटोले यांची मुख्यमंत्री आणि EC ला पत्र!

महाराष्ट्रात १२ ZP आणि १२५ PS निवडणुकांसाठी नाना पटोले यांनी EC आणि CM ला पत्र लिहिले. EVM ऐवजी बॅलेट पेपरची मागणी, फसवणुकीचा आरोप. ५ फेब्रुवारी मतदान, कोणता निर्णय?

जिल्हा परिषद आणि पंचायत समिती निवडणुका: EVM की बॅलेट पेपर? नाना पटोले यांचा निवडणूक आयोगाला इशारा

महाराष्ट्रातील जिल्हा परिषद (ZP) आणि पंचायत समिती (PS) निवडणुका जवळ आल्या असताना काँग्रेस नेते आणि माजी विधानसभाध्यक्ष नाना पटोले यांनी मोठा गोंधळ उडवला आहे. १७ जानेवारी २०२६ रोजी त्यांनी राज्य निवडणूक आयोग (SEC) आणि मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना पत्र लिहून EVM च्या ऐवजी बॅलेट पेपरवर निवडणुका घेण्याची मागणी केली आहे. त्यांचा दावा असा की EVM मध्ये फसवणुकीची शक्यता आहे आणि पारदर्शकतेसाठी पारंपरिक बॅलेट पेपरच उत्तम. राज्य निवडणूक आयोगाने १२ जिल्हा परिषदा आणि १२५ पंचायत समित्यांसाठी ५ फेब्रुवारी मतदानाचा कार्यक्रम जाहीर केला असून, पटोले यांचा हा मुद्दा निवडणुकीपूर्वी खळबळ माजवण्यास तयार आहे.​

नाना पटोले यांचे पत्र आणि मुख्य मागण्या

नाना पटोले हे काँग्रेसचे प्रदेश उपाध्यक्ष असून, विदर्भातील बलिया राजकारणी म्हणून ओळखले जातात. त्यांनी पत्रात सांगितले:

• ZP आणि PS निवडणुकांसाठी EVM चा वापर धोकादायक.
• पारंपरिक बॅलेट पेपरवर निवडणुका घ्या, जसे ग्रामपंचायतीत होते.
• जर EVM वापरायचे असतील तर आचारसंहिता तात्काळ लागू करा.
• अर्ज प्रक्रिया ऑफलाइन ठेवा, १ जुलै २०२५ ची मतदार यादी वापरा.

पटोले म्हणाले, “निवडणूक प्रक्रियेत पारदर्शकता हवी. EVM वरून अनेक तक्रारी आहेत, त्यामुळे बॅलेट पेपर हाच विश्वासार्ह मार्ग.” हे पत्र SEC च्या मुंबई कार्यालयात आणि मुख्यमंत्र्यांकडे पाठवले गेले.​

ZP-PS निवडणुकीचा पूर्ण कार्यक्रम आणि पार्श्वभूमी

राज्य निवडणूक आयोगाने १२ जानेवारी २०२६ रोजी कार्यक्रम जाहीर केला. एकूण २० ZP आणि १८८ PS पैकी कोर्ट खटल्यांमुळे १२ ZP (रायगड, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, पुणे, सातारा, सांगली, कोल्हापूर, सोलापूर, छ. संभाजी नगर, परभणी, धाराशिव, लातूर) आणि १२५ PS च्या निवडणुका होणार. प्रत्येक मतदाराला ZP साठी एक आणि PS साठी एक मत.

• अर्ज स्वीकार: १६ ते २१ जानेवारी
• छाननी: २२ जानेवारी
• माघार: २७ जानेवारी दुपार ३ वाजेपर्यंत
• मतदान: ५ फेब्रुवारी (सकाळी ७.३० ते संध्याकाळी ५.३०)
• मतमोजणी: ७ फेब्रुवारी सकाळी १० वाजेपासून

महाराष्ट्र ZP Act १९६५ नुसार हे निवडणुका होतात, ज्यात प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष मतदान असते.​

EVM वि. बॅलेट पेपर वाद: इतिहास आणि आकडेवारी

भारतात EVM चा वापर १९८२ पासून सुरू, पण २०१० नंतर सर्व निवडणुकांत अनिवार्य. मात्र, विरोधक EVM वर प्रश्न उपस्थित करतात:

• २०१९ लोकसभा: ३०+ याचिका EVM वर.
• महाराष्ट्र २०२४ विधानसभा: काँग्रेसने EVM हॅकिंगचा आरोप.
• स्थानिक निवडणुकांत बॅलेट पेपर: ग्रामपंचायतीत पारदर्शक.

SEC नुसार, EVM सुरक्षित, VVPAT सोबत. पण पटोले यांनी २०२४ च्या विधानसभा निकालांवर शंका उपस्थित केली होती. WWF आणि EC च्या अहवालात EVM ची ९९.९९% अचूकता सांगितली जाते.​

राजकीय प्रतिक्रिया आणि पक्षांचे मत

काँग्रेस: EVM विरोधात, बॅलेटची मागणी. नाना पटोले म्हणाले, “ग्रामीण भागात EVM चा गैरफायदा होतो.”
महायुती (भाजप-शिंदेसेना): EVM सुरक्षित, विरोधकांचा बहाणा.
एमएनएस आणि इतर: EVM ची पडताळणी व्हावी.

२०२४ ZP निवडणुकांत महायुतीने ६०% जागा जिंकल्या, विरोधकांकडून EVM शंका.​

महाराष्ट्र ZP-PS ची महत्त्वाचीता

ZP आणि PS हे ग्रामीण विकासाचे मेरुदंड. २० ZP मध्ये ३० लाख मतदार, १८८ PS. बजेट: ZP ला १०००+ कोटी वार्षिक. रस्ते, पाणी, शाळा यांचे नियोजन. २०२५ मध्ये कोविड आणि कोर्टामुळे निवडणुका रखडल्या, आता २०२६ मध्ये होतात.​

• ZP: जिल्हास्तरीय विकास.
• PS: तालुका पातळी.
• प्रत्येक ZP मध्ये ५०-१०० सदस्य.

नाना पटोले यांचा वारसा आणि राजकीय डाव

नाना पटोले हे परभणीचे माजी मुख्यमंत्री (२०१९-२०२१). काँग्रेसमध्ये विदर्भाचे मजबूत नेते. EVM विरोधात राहुल गांधींच्या राष्ट्रीय मोहिमेचा भाग. हे पत्र निवडणुकीपूर्वी महायुतीला अडचणीत आणण्याचा प्रयत्न.​

भावी परिणाम आणि उपाय

जर SEC ने बॅलेट स्वीकारले तर ग्रामीण निवडणुकांत क्रांती. पण EVM ची शक्यता जास्त. कोर्ट सुनावणी २१ जानेवारीला. आचारसंहिता २८ जानेवारीला लागू होईल. हे प्रकरण राष्ट्रीय चर्चेत येईल.​

५ मुख्य तथ्य

• १२ ZP, १२५ PS निवडणुका फेब्रुवारीत.
• पटोले: EVM ऐवजी बॅलेट पेपर.
• कार्यक्रम: १६ जानेवारीपासून अर्ज.
• मतदार यादी: १ जुलै २०२५.
• कोर्ट अडचण: ८ ZP रखडल्या.

हे प्रकरण महाराष्ट्र ग्रामीण राजकारणाला नवे वळण देईल. पारदर्शकता हाच मुख्य मुद्दा.

५ FAQs

१. नाना पटोले काय मागणी करत आहेत?
ZP-PS निवडणुका EVM ऐवजी बॅलेट पेपरवर घ्या, किंवा आचारसंहिता तात्काळ लावा.​

२. ZP-PS निवडणुकीचा कार्यक्रम काय?
अर्ज १६-२१ जानेवारी, मतदान ५ फेब्रुवारी, मोजणी ७ फेब्रुवारी.​

३. किती ZP-PS च्या निवडणुका?
१२ जिल्हा परिषदा आणि १२५ पंचायत समित्या, कोर्टामुळे कमी झाल्या.​

४. EVM सुरक्षित का?
SEC सांगते हो, पण विरोधक शंका घेतात. VVPAT सोबत वापर.​

५. कोणत्या जिल्ह्यांत निवडणुका?
रायगड, पुणे, सातारा, कोल्हापूर, छ. संभाजी नगर इ. १२ जिल्हे.​