का हा जपानी Grand Shrine 20 वर्षांनी नवी करून पुन्हा उभारला जातो?

जपानमधील पवित्र Grand Shrine दर 20 वर्षांनी पुन्हा बांधला जातो – श्रद्धा, निसर्ग आणि पारंपरिक काष्ठकलेचा अनूठा संगम.

जपानचा अद्वितीय धार्मिक परंपरा

जपानमधील इसे ग्रँड श्राइन (Ise Jingu) हे शिंतो धर्मातील सर्वात पवित्र तीर्थस्थानांपैकी एक आहे. या श्राइनचे वैशिष्ट्य म्हणजे हे दर 20 वर्षांनी भक्‍तिपूर्वक तुटून नष्ट करून त्याच रूपात पुन्हा बांधले जाते. ही परंपरा सुमारे 1,300 वर्षांपेक्षा अधिक काळापासून सुरू आहे आणि आजही तशीच पाळली जाते. या अनोख्या परंपरेमागे अनेक धार्मिक, सांस्कृतिक आणि अध्यात्मिक कारणे आहेत.

शिंतो धर्मातील ‘टोक्वाका’ — नूतनीकरणाची श्रद्धा

शिंतो या प्राचीन जपानी धर्मात ‘टोक्वाका (Tokowaka)’ या संकल्पनेला महत्त्व आहे. याचा अर्थ आहे निरंतर नूतनीकरण आणि पवित्रता. या परंपरेनुसार, काहीही शाश्वत राहायचे नाही — तेजस्वी उर्जा आणि सजीव शक्ती कायम ठेवण्यासाठी नवनिर्माण आवश्यक आहे. त्यामुळे या पवित्र श्राइनचा निरंतर पुनर्निर्माण चालू ठेवणे हे श्रद्धेच्या शुद्धता आणि आत्मिक ताजेपणाचे प्रतीक मानले जाते.

या प्रक्रियेमध्ये जुन्या इमारती बाजूला करून तुमच्या अगदी त्याच रचनेत नवीन संरचना उभी केली जाते, ज्यामुळे श्रद्धाळूंना असे भासते की मंदिर प्रतीकात्मक रूपात सदैव नवीन आणि पवित्र राहते.

कौशल्याचे हस्तांतरण — पारंपरिक काष्ठकला जिवंत ठेवणे

या पुन्हा बांधण्याच्या परंपरेमुळे स्थानिक काष्ठकार, शिल्पकार आणि कारीगरांचे कौशल्य पिढ्यानपिढ्या जपले जाते. या कार्यासाठी ‘मियाडाइक़ु’ नावाचे विशेष प्रशिक्षित कारीगर काम करतात, ज्यांना आधुनिक उपकरणांचा वापर करण्याची परवानगी नाही. त्यामुळे जपानी पारंपरिक काष्ठकला कौशल्ये जपली आणि पुढे दिली जातात, ज्यामुळे ती आजही अस्तित्वात असतात.

या प्रक्रियेत प्रत्येक नवीन इमारतीच्या बांधकामाच्या वेळेस अनेक लाखो काप्रेस, बांबू, थॅच आणि इतर नैसर्गिक साहित्य खूप काळजीपूर्वक निवडले जाते, ज्यामुळे तो अनुभव एक प्रकारचा ‘जीवंत कला’चा भाग होतो.

अमातेरासु देवीस आदर — समर्पण आणि भक्ती

इसे ग्रँड श्राइनमध्ये अमातेरासु ओ-मिकामी या सूर्यदेवींना मुख्य रूपात मानले जाते, जी शिंतो परंपरेनुसार जपानच्या सम्राज्ञी परिवाराशी देखील सम्बंधित आहे. हे मंदिर त्यांच्यासाठी समर्पित आहे.

शिंतो श्रद्धेप्रमाणे, जुन्या इमारतींची अवस्था खराब होण्याऐवजी तिच्या पवित्रतेची नूतनीकरण करण्यासाठीच पुन्हा बांधणी करणे योग्य मानले जाते — ज्यामुळे देवीसाठी नवीन, पवित्र निवास तयार केला जातो.

शांत उर्जा आणि पवित्र ऊर्जा संरक्षित ठेवणे

शिंतो धर्मानुसार आध्यात्मिक उर्जा (spiritual energy) आणि तीर्थस्थानांचे पवित्र संतुलन जपणे खूप महत्त्वाचे आहे. प्रत्येक 20 वर्षांच्या चक्रात मंदिर पूर्णपणे पुनर्निर्माण करून त्याची दैवी ऊर्जा किंवा शक्ती नूतनीकरण केली जाते.

ही प्रक्रिया जपानमधील धार्मिक अनुभवाला अभूतपूर्व दृश्य आणि श्रद्धेची अनुभूती देते — जशी अनुभूती संस्कारातली ताजेपणा आणि निसर्गाशी एकरूप भावना दर्शवते.

आयु आणि मानवी जीवनाशी समानता

काही विद्वान मानतात की 20 वर्षांचा चक्र मानवी आयुष्यातल्या विविध टप्प्यांसोबत साम्य दाखवतो — जन्मापासून प्रौढत्वापर्यंत, प्रौढत्वातून मझले आयुष्य, आणि शेवटी शांतीपर्यंतची वाटचाल. त्यामुळे ही परंपरा मानवी जीवनाच्या चक्राशी देखील आत्मिकरीत्या जुळवून घेतली जाते.

उत्सव, विधी आणि संस्कार — पुन्हा निर्माणाचा महोत्सव

हा परंपरागत रीबिल्डिंग प्रक्रिया ’शिकिनेन सेन्गू’ (Shikinen Sengu) नावाने ओळखला जातो. या प्रक्रियेत एकूण सुमारे 125 इमारती पुन्हा बांधल्या जातात आणि तुमचे सर्व धार्मिक प्रतीक आणि वस्तू नव्या मंदिरात हस्तांतरित केल्या जातात. याच भागात 33 वेगवेगळे उत्सव आणि विधी पार पडतात, जे एक विस्तृत धार्मिक आणि सामाजिक कार्यक्रम बनवतात.

FAQs — पाच सामान्य प्रश्न

1. हे मंदिर नेमके कोणते आहे आणि कोणत्या धर्माशी संबंधित?
हे इसे ग्रँड श्राइन आहे, जे शिंतो धर्मातील सर्वात पवित्र तीर्थस्थळांपैकी एक आहे.

2. 20 वर्षांनी पुन्हा बांधण्याची परंपरा किती जुनी आहे?
ही परंपरा 1,300 वर्षांपासून चालू आहे, आणि हजारो भक्तांनी याचे साक्षीदार झाले आहेत.

3. ती का दर 20 वर्षांनंतर बांधली जाते?
शिंतो विश्वासानुसार नूतनीकरण, पवित्रता आणि श्रद्धेचा आदर करण्यासाठी आणि विद्येतील कौशल्य जपण्यासाठी.

4. यात कोणत्या प्रकारचा उत्सव किंवा विधी पार पडतो?
शिंतो चक्रात शिकिनेन सेन्गू नावाच्या विधी आणि अनेक उत्सवांची मालिका चालते.

5. का हे परंपरा आजही चालू आहे?
या परंपरेमुळे पारंपरिक कारीगिरी जपली जाते, समुदाय एकत्र येतो आणि श्रद्धा-उर्जा कायम राहते.