पुणे महानगरपालिकेने रस्त्यावर कीटकनाशक फवारणाऱ्या अतिउत्साही लोकांवर कारवाई केली. ४ महिन्यांत ६९ लाखांचा दंड वसूल. पर्यावरण, आरोग्य धोक्यात? संपूर्ण कारवाईची माहिती वाचा.
अतिउत्साही लोक रस्त्यावर कीटकनाशक फवारतायत? पीएमसीचा ६९ लाखांचा दंड, मागे काय कारण?
पुणे महानगरपालिकेचा अतिउत्साही लोकांना दणका: रस्त्यावर कीटकनाशक फवारणीला ६९ लाखांचा दंड!
पुणे हे महाराष्ट्रातील शैक्षणिक आणि आयटी हब आहे, पण इथे पर्यावरणाचे प्रश्नही तितकेच गंभीर आहेत. गेल्या चार महिन्यांत (ऑक्टोबर २०२५ ते जानेवारी २०२६) पुणे महानगरपालिका (पीएमसी) ने रस्त्यावर अनधिकृत कीटकनाशक फवारणाऱ्या अतिउत्साही व्यक्तींवर कठोर कारवाई केली. परिणामी, तब्बल ६९ लाख रुपयांचा दंड वसूल झाला. हे लोक कोण? का फवारणी करतात? आणि यामुळे पर्यावरण, आरोग्यावर काय परिणाम होतो? चला, या कारवाईची सविस्तर माहिती घेऊया.
पीएमसीची कारवाई कशी सुरू झाली?
पुण्यात डेंग्यू, मलेरिया सारख्या डासांच्या प्रादुर्भावामुळे लोक स्वतःहून रस्त्यावर, गटारात कीटकनाशक फवारतात. पण हे बेकायदेशीर आणि धोकादायक आहे. महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ (एमपीसीबी) आणि पीएमसीच्या नियमांनुसार, कीटकनाशक फक्त अधिकृत पथकेच फवारू शकतात. स्वतःच्या मनाने फवारणी केल्यास दंड. पीएमसीच्या पर्यावरण विभागाने तक्रारी मिळाल्यावर पथके पाठवली. ऑक्टोबरपासून ३०० हून अधिक केसेस आढळल्या, ज्यात दुकानदार, रहिवासी, छोटे व्यावसायिक सामील.
दंडाची रक्कम किती आणि कशी वसूल?
प्रत्येक केससाठी ५,००० ते ५०,००० रुपयांचा दंड. चार महिन्यांत:
- ऑक्टोबर: १५ लाख
- नोव्हेंबर: २० लाख
- डिसेंबर: १८ लाख
- जानेवारी: १६ लाख
एकूण ६९ लाख. हे पैसे पर्यावरण संरक्षण निधीत जातात. पीएमसीचे पर्यावरण अधिकारी म्हणतात, “हे फक्त दंड नाही, जनजागृती आहे.” पुणे ग्रामीण आणि पिंपरी-चिंचवडमध्येही (पीसीएमसी) समान कारवाया, जिथे ३.३६ लाख दंड वसूल.
कीटकनाशक फवारणीचे धोके: पर्यावरण आणि आरोग्य धोक्यात
रस्त्यावर फवारले जाणारे कीटकनाशक (जसे मलेाथियन, क्लोरपायरीफोस) हे विषारी आहेत. हे माती, पाण्यात मिसळतात, माशे-झाडे मरतात. हवा प्रदूषित होते, अस्थमाचे रुग्ण वाढतात. मुलांना, गर्भवती महिलांना कर्करोगाचा धोका. २०२५ मध्ये पुण्यात डासांमुळे ५,००० केसेस, पण चुकीच्या फवारणीने १० पट नुकसान. एमपीसीबी नुसार, भारतात दरवर्षी १ लाख लोक कीटकनाशकांमुळे मृत्युमुखी पडतात.
कीटकनाशकांची रचना आणि परिणाम
हे रसायने नर्व्ह सिस्टम हल्ला करतात. मलेाथियन हे ऑर्गानोफॉस्फेट, जो अॅसिटाइलकोलिनेस्टरेज रोखते. परिणाम: डोळे जळणे, श्वास कोंडणे, दीर्घकाळ कर्करोग. रस्त्यावर फवारले तर वाहनांद्वारे शहरभर पसरते. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर, WHO ने ३५ कोटी लोक धोक्यात सांगितले.
पुण्यातील डास नियंत्रणाची वास्तविकता
पीएमसी दर आठवड्याला फॉगिंग करते, १.८ लाख घर तपासते. पण लोक ‘स्वच्छ दिवस’ पाळत नाहीत. ड्रम, टायरमध्ये पाणी साचू देतात. पीसीएमसीने १.८ लाख घरांमध्ये ३,०७९ ठिकाणी डास अंडी आढळली, ३.३६ लाख दंड. पुणे एअर क्वालिटी इंडेक्स सुधारला, कारण कारवाया.
५ प्रश्नोत्तरे (FAQs)
१. पीएमसीने किती दंड वसूल केला रस्ता फवारणीवर?
चार महिन्यांत ६९ लाख रुपये, ३०० हून अधिक केसेसमध्ये.
२. रस्त्यावर कीटकनाशक फवारणे का बेकायदेशीर?
एमपीसीबी नियम: फक्त अधिकृत पथके. विष माती-पाण्यात मिसळते, आरोग्य धोकादायक.
३. डास नियंत्रणासाठी काय करावे?
पाणी साचू देऊ नका, नीम पाणी फवा, पीएमसीला तक्रार करा. ‘ड्राय डे’ पाळा.
४. दंडाची रक्कम कुठे जाते?
पर्यावरण निधीत, मॉनिटरिंग, जागृतीसाठी वापर. केंद्र-राज्य २५-७५ विभाग.
५. पुण्यात डास केसेस किती २०२५-२६?
५,००० हून अधिक, कारवायांनी २०% घट. फॉगिंग सुरू.
Leave a comment