महात्मा जोतिराव फुले यांच्याबद्दल कोश्यारींच्या वादग्रस्त विधानांमुळे आम्हाला धक्का बसला, असं सुळें म्हणाले. पद्मभूषण जाहीर होताच फुले समर्थकांतून संताप. हे पुरस्कार कशासाठी? महाराष्ट्राच्या सामाजिक न्यायाच्या लढ्यातला वाद उफाळून आला. संपूर्ण घडामोडी वाचा.
महात्मा फुले बद्दल कोश्यारींचे वादग्रस्त बोल, पद्मभूषण मिळाले तरी सुळेंचा विरोध का सुरू?
पुण्यात फुले-कोश्यारी वाद पुन्हा भडकला: पद्मभूषण जाहीर होताच सुळेंचा तीव्र निषेध!
महाराष्ट्राच्या सामाजिक न्यायाच्या इतिहासात महात्मा जोतिराव फुले यांचे स्थान अत्यंत महत्त्वाचे आहे. त्यांच्या कार्यामुळे ब्राह्मणवादाला आव्हान मिळाले, स्त्रियांच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन मिळाले आणि सत्यशोधक समाजाची पायाभरणी झाली. पण या महान नेत्याबद्दल झालेल्या वादग्रस्त विधानांमुळे पुन्हा एकदा राजकीय वाद उफाळून आला आहे. लोकमतच्या वृत्तानुसार, माजी राज्यपाल भगवत काराड कोश्यारी यांना पद्मभूषण पुरस्कार जाहीर झाल्यावर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते हसन मुश्रीफ यांचे पुणे शहराध्यक्ष वसंत सुळे यांनी तीव्र निषेध नोंदवला आहे.
सुळे यांनी म्हटले आहे, “महात्मा फुले यांच्याबद्दल कोश्यारींनी केलेली विधाने आम्हाला अत्यंत व्यथित करणारे आहेत. अशा व्यक्तीला पद्मभूषण का दिले जाते?” हा मुद्दा पुणे शहरातूनच नव्हे तर संपूर्ण महाराष्ट्रभर फुले समर्थकांमध्ये संतापाची लाट उसळली आहे. चला, या वादाची मुळे, पार्श्वभूमी आणि राजकीय अर्थ समजून घेऊया.
कोश्यारींच्या वादग्रस्त विधानाची सुरुवात कधी?
२०२३ मध्ये माजी राज्यपाल भगवत काराड कोश्यारी यांनी राजभवनात एका कार्यक्रमात बोलताना महात्मा फुले यांच्याबद्दल वादग्रस्त विधाने केली होती. त्यावेळी त्यांनी फुले यांच्या कार्याबाबत काही शब्दांतून खालच्या जातींना भडकावल्यासारखे प्रतिपादन केल्याचा आरोप झाला. फुले समर्थक, डॉ. आंबेडकर अनुयायी आणि सामाजिक न्यायाच्या कार्यकर्त्यांनी त्या विधानांना तीव्र आक्षेप घेतला होता.
राजभवनासमोर आंदोलने झाली, कोश्यारींच्या राजीनाम्याची मागणी झाली. पण कोश्यारींनी आपली विधाने स्पष्ट करत “माझा हेतू भडकावण्याचा नव्हता” असे म्हटले. तरीही त्या विधानांचा ठसठसा महाराष्ट्राच्या सामाजिक राजकारणात राहिला. आता २०२६ च्या पद्म पुरस्कारांच्या घोषणेत कोश्यारींना पद्मभूषण मिळाल्यावर हा जुना वाद पुन्हा जागा झाला आहे.
वसंत सुळेंची प्रतिक्रिया: फुले समर्थकांचा आवाज
पुणे राष्ट्रवादीचे शहराध्यक्ष वसंत सुळे हे फुले-आंबेडकर चळवळीशी जोडलेले नेते आहेत. त्यांनी सोशल मीडियावर आणि माध्यमांशी बोलताना स्पष्टपणे सांगितले की, “फुले यांच्याबद्दल कोश्यारींनी जे बोलले ते आम्हाला व्यथित करणारे आहे. महात्मा फुले हे केवळ एक नेते नव्हते, ते क्रांतीकारक होते. त्यांच्या कार्याला अपमानित करणाऱ्या व्यक्तीला पद्मभूषण देणे हे योग्य नाही.”
सुळेंचा हा निषेध केवळ वैयक्तिक नाही. पुणे, सातारा, सांगलीसारख्या जिल्ह्यांत फुले समर्थक संघटना सक्रिय झाल्या आहेत. त्यांनी कोश्यारींच्या पुरस्काराला विरोध करत आंदोलनाची हाक दिली आहे. हा वाद आता पुणे महापालिका निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर राजकीय रंग धारण करणार का, हे पाहणे रोचक ठरेल.
महात्मा फुले यांचे कार्य: कोश्यारींच्या विधानांना का आक्षेप?
महात्मा जोतिराव गोविंदराव फुले (११ एप्रिल १८२७ – २८ नोव्हेंबर १८९०) हे महाराष्ट्राचे सामाजिक क्रांतीकारक होते. त्यांनी १८४८ मध्ये मुलींसाठी पहिली शाळा सुरू केली, सत्यशोधक समाजाची स्थापना केली, ‘गुलामगिरी’, ‘शेतकऱ्याचा आसूड’ सारखी पुस्तके लिहिली. ब्राह्मणवाद, जातिव्यवस्था, विधवांवर अत्याचार – यांच्याविरुद्ध लढा दिला.
कोश्यारींच्या २०२३ च्या विधानात फुले यांना “भडकवणारे” म्हणण्यासारखे शब्द वापरले गेले, ज्यामुळे फुले यांच्या क्रांतिकारी भूमिकेला अपमानित केल्याचा आरोप झाला. पद्मभूषण हे सार्वजनिक सेवेसाठी असते, पण अशा पार्श्वभूमीवर पुरस्कार देणे हे फुले समर्थकांना मानवे नाही.
पद्मभूषण २०२६: कोश्यारींना का मिळाले?
२०२६ च्या पद्म पुरस्कारांच्या घोषणेप्रमाणे, भगवत काराड कोश्यारी यांना पद्मभूषण (सार्वजनिक सेवा) हा पुरस्कार मिळाला आहे. कोश्यारी हे माजी मुख्यमंत्री (उत्तराखंड), खासदार, राज्यसभा सदस्य आणि महाराष्ट्राचे राज्यपाल (२०२२-२०२३) राहिले आहेत. त्यांचे राजकीय आणि सामाजिक कार्य लक्षात घेऊन हा पुरस्कार दिल्याचे केंद्र सरकारने सांगितले.
मात्र, महाराष्ट्रातून या यादीत कोश्यारींसह इतरही काही नावे आहेत. पद्म पुरस्कार हे राष्ट्रपतींच्या हाती असतात आणि ते गुप्त नामांकनांवरून ठरवले जातात. पण राजकीय संदर्भात नेहमीच वाद होतात.
राजकीय संदर्भ: निवडणुकीपूर्वीचा मुद्दा?
हा वाद पुणे महापालिका निवडणुकीच्या वेळी (फेब्रुवारी २०२६) महत्त्वाचा ठरू शकतो. राष्ट्रवादी, काँग्रेस, शिवसेना (UBT) सारखे पक्ष सामाजिक न्यायाच्या मुद्द्यावर भाजपवर हल्ला करतात. सुळेंचा निषेध हा त्याच मोहिमेचा भाग आहे का? भाजप मात्र म्हणते, “पुरस्कार वैयक्तिक कार्यासाठी, जुने विधाने विसरून जा.”
५ प्रश्नोत्तरे (FAQs)
१. सुळेंनी कोश्यारींवर काय म्हणाले?
महात्मा फुले यांच्याबद्दल केलेली विधाने व्यथित करणारी असल्याचे सांगत पद्मभूषणाला आक्षेप घेतला.
२. कोश्यारींचे वादग्रस्त विधान काय होते?
२०२३ मध्ये फुले यांना भडकवणारे म्हणणे, ज्यामुळे आंदोलने झाली.
३. पद्मभूषण कोणते क्षेत्रासाठी?
सार्वजनिक सेवेसाठी, कोश्यारींच्या राजकीय कारकीर्दीला मान्यता.
४. हा वाद का पुन्हा भडकला?
पद्म घोषणेप्रमाणे पुरस्कार जाहीर झाल्यावर फुले समर्थक सक्रिय.
५. फुले यांचे प्रमुख योगदान काय?
मुलींची पहिली शाळा, सत्यशोधक समाज, गुलामगिरी पुस्तक.
Leave a comment