Falgun Month 2026 ची तारीख, महाशिवरात्री, होळी, अमावस्या, एकादशी, सांक्रांती आणि प्रमुख सणांचे महत्त्व — सविस्तर मार्गदर्शक.
फाल्गुन महिना 2026: सुरूवात व समाप्ती, प्रमुख सण आणि धार्मिक महत्त्व
हिंदू पंचांगानुसार वर्षातील एक अत्यंत आनंदी, उत्सवपूर्ण आणि आध्यात्मिक महत्त्वाचा महिना म्हणजे फाल्गुन (Falgun). फाल्गुन हा महिना हिवाळ्याच्या अखेरीस व हिवाळ्याच्या उंबरठ्यावर येतो आणि नवे नवीन प्रकाश, रंग आणि सण साजरे करण्याचा संदेश देतो.
या महिन्यात अनेक धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक सण येतात — जसे की महाशिवरात्री, होळी, अमावस्या, एकादशी, सांक्रांती, संकष्टी चतुर्थी इत्यादी. प्रत्येक सणाचे धार्मिक महत्त्व, विधी आणि पारिवारिक भावना वेगळ्या प्रकारे भासवतात.
या लेखात आपण एकत्र पाहणार आहोत:
✔ फाल्गुन महिना 2026 ची तारीख
✔ महाशिवरात्री व होळी सारख्या प्रमुख सणांची वेळ
✔ त्या दिवसांची धार्मिक महत्त्व
✔ पारंपरिक विधी आणि साधना
फाल्गुन महिना 2026 — तारीख आणि कालावधी
2026 मध्ये फाल्गुन महिना फाल्गुन शुक्ल पक्षाच्या प्रारम्भानुसार सुरू होतो आणि फाल्गुन कृष्ण पक्षाच्या समाप्तीनुसार संपतो.
या महिन्याचा काळ म्हणजे शिवाची अनुकंपा, रंगांचा प्रकाश, कुटुंबाचा आनंद आणि सणांचा उत्साह यांचा एक सुंदर संगम.
फाल्गुन महिन्यातील प्रमुख दिवस आणि सणाच्या तिथीची रूपरेषा खाली दिलेली आहे.
महाशिवरात्री 2026 — भगवान शिवाची सर्वोच्च आराधना
महाशिवरात्री हा सण भारतभर अत्यंत भक्तिभावाने साजरा केला जातो. हा दिवस भगवान शिवाची भक्ती, तांडव आणि उर्जा यांचा प्रतीक आहे. या दिवशी भक्त रात्री जागरून पूजा, अभिषेक, जप, कीर्तन आणि ध्यान करतात.
महाशिवरात्रीचा मुख्य संदेश असा आहे की आत्मिक शांती, दुःखाचा नाश आणि भक्तीची सर्वोच्च प्राप्ति शिवपूजेने मिळते.
या दिवशी भक्तांचे मन संयोजन, ध्यान, निराहार उपवास, आणि शिवमंत्रांचे उच्चारण हे शिवाची कृपा प्राप्त करण्याचे प्रमुख मार्ग मानले जातात.
होळी 2026 — रंगांचा उत्सव आणि सामाजिक गोडी
फाल्गुन महिन्यातील सर्वात आनंददायी सण म्हणजे होळी.
होळी सणाचे दोन महत्त्वाचे टप्पे आहेत:
🔹 होलिका दहन – अंधकारावर प्रकाशाचा विजय
🔹 रंगवाळी होळी – प्रेम, सौहार्द आणि आनंदाने रंग खेळणे
होळीची परंपरा केवळ रंग खेळण्यापुरती मर्यादित नाही, तर यामागे प्रकृतीचा हर्ष, नात्यांचा आनंद, पूर्वाग्रह आणि द्वेषाचा नाश यांचा भावदेखील आहे.
या दिवशी घरातील मंडळी, मित्र-मंडळी आणि शेजारी एकत्र येऊन रंग, अत्तर, खुमारी आणि शुभेच्छांमध्ये आनंद साजरा करतात.
अमावस्या आणि विशेष शुभेच्छा
फाल्गुन महिन्यातील अमावस्या हा एक महत्वाचा दिवस आहे. अमावास्येला अंधार, चंद्रशून्य रात्री आणि अंतर्मुख विचार यांचा संकेत मानला जातो.
या रात्री लोक देवाला शरण जातात, त्यांच्या अवलोकनात अंतरात्म्याचा समर्पण वाढवून सत्य व श्रद्धा यांना जागा देतात.
अमावास्येच्या रात्री पूजा, दीप प्रज्वलन, दान-धर्म आणि मानसिक संयमाला प्राधान्य दिलं जातं.
एकादशी — संयम आणि ध्यानाची परंपरा
फाल्गुन महिन्यातील एकादशी हा दिवस हिंदू धर्मात अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. हा दिवस उपवास, व्रत, ध्यान आणि भक्तीचा प्रतीक आहे.
एकादशी व्रतमध्ये भक्त संयम ठेवतात, यात्रासाठी किंवा ध्यानासाठी वेळ देतात, जे मनातील ताण-तणाव दूर करून आत्मिक उन्नतीचा अनुभव देतो.
सांक्रांती — नवीन उर्जा आणि शुभ आरंभ
फाल्गुन महिन्यामध्ये येणारी काही सांक्रांती — म्हणजे सूर्याची एका राशीतून दुसऱ्या राशीमध्ये प्रवेशाची वेळ. या काळात वातावरण बदलते, पेडे-फुलं फुलतात, हिवाळ्याची थंडी कमी होते आणि नव्या सुरूवातीचा मार्ग खुला होतो.
सांक्रांतीचा काळ सकारात्मक उर्जा, नवीन आशा, कल्याणाची चाहूल आणि जीवनात सणाचा ज्वर यांचा प्रतीक मानला जातो.
फाल्गुन महिन्यातील पूजा आणि विधी
फाल्गुन महिन्यातील प्रत्येक प्रमुख सण आणि धार्मिक विधीमध्ये खालील प्रकारच्या क्रिया समाविष्ट होतात:
व्यक्तिगत पूजा व ध्यान
✔ भगवान शिवाची पूजा
✔ दीप प्रज्वलन व तीर्थ स्नान
✔ मंत्रोच्चार आणि ध्यान
सामाजिक बांधिलकी
✔ सणांमध्ये एकत्रित आनंद
✔ मित्र-कुटुंब सोबत रंगांचा उत्सव
✔ दान-धर्म आणि परोपकार
या सर्व विधींमुळे मन, शरीर आणि आत्मा या तिन्हींचे संतुलन साधले जाते.
फाल्गुन महिना का सर्वात रसाळ व आनंददायी आहे?
फाल्गुन महिना केवळ धार्मिक सणांसाठी नाही — तो जीवनातील सकारात्मक ऊर्जा, समाजातील मैत्री-भावना, आणि कुटुंबिय नात्यांचे खोलेपण वाढवण्यासाठी उत्तम काळ आहे.
या महिन्यात पुढील काही गोष्टी अनुभवायला मिळतात:
✔ आशा आणि नवे प्रारंभ
✔ आनंद, हसू, उत्कर्ष
✔ श्रद्धा आणि सामंजस्य
✔ आत्मिक संतुलन आणि उत्साह
या सर्व गोष्टींचा संगम फाल्गुन महिन्याला एक विशेष आध्यात्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व देतो.
FAQs (पाच वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न)
1) फाल्गुन महिना कहां पासून सुरु होतो?
– फाल्गुन मास कृष्ण पक्षाच्या प्रारंभापासून सुरु होतो आणि कृष्ण पक्षाच्या समाप्तीपर्यंत जातो.
2) महाशिवरात्री का साजरी केली जाते?
– महाशिवरात्री भगवान शिवाची पूजा आणि भक्तीचा दिवस म्हणून साजरी केली जाते.
3) होळी सणाचे महत्त्व काय आहे?
– होळी प्रेम, रंग, मित्र-मंडळी आणि समाजातील एकता साजरी करणारा सण आहे.
4) फाल्गुन महिन्यात कोणतं व्रत महत्त्वाचं आहे?
– फाल्गुन महिन्यातील एकादशी आणि संकष्टी चतुर्थी व्रत धार्मिक दृष्टिकोनातून खूप शुभ मानले जातात.
5) सांक्रांतीचा अर्थ काय आहे?
– सांक्रांती सूर्यराशीत बदलण्याचे एक प्रमुख खगोलीय आणि धार्मिक संकेत आहे, ज्यामुळे सकारात्मक उर्जा वाढते.
Leave a comment