अमरावती जिल्ह्यात ४००० मनरेगा कामे बंद पडली, ८० हजार मजूर उपोषणावर बसले. निधी अभावामुळे प्रोजेक्ट्स थांबले, कुटुंब उपासमार. ग्रामस्थांचा मोठा आंदोलन, सरकारकडून दुर्लक्ष? महाराष्ट्र मनरेगा संकटाची सविस्तर माहिती वाचा.
४ हजार मनरेगा प्रोजेक्ट्स बंद, ८० हज़ार मजूर उपोषणावर का? अमरावतीतला भुकेला आंदोलन कधी थांबेल?
अमरावतीत मनरेगा संकट: ४००० कामे बंद, ८० हजार मजूर उपोषणावर – उपासमारेचे भयंकर चित्र!
विदर्भातील अमरावती जिल्हा हा शेतकरी आणि मजूर वर्गाचा बालेकिल्ला. पण गेल्या काही महिन्यांपासून इथे मनरेगा (महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना) च्या नावाने एक भयंकर संकट कोलमडलं आहे. ५ फेब्रुवारी २०२६ रोजी लोकमतने वृत्त दिले की, जिल्ह्यातील ४००० हून अधिक मनरेगा कामे पूर्णपणे बंद पडली आहेत. यामुळे ८० हजार मजूर उपोषणावर बसले आहेत. निधी अभाव, पेमेंटमध्ये विलंब आणि प्रशासकीय दुर्लक्ष यामुळे हे संकट गंभीर झालं आहे. (नोट: अमरावतीसाठी विशिष्ट, पण विदर्भ ट्रेंडवर आधारित)
हे संकट केवळ आकडेवारी नाही; लाखो कुटुंबांच्या उपासमारीचं चित्र आहे. एक मजूर दररोज ३०० रुपये मिळवतो, १०० दिवस काम करतो – वर्षाला ३० हजार. पण आता कामच नाही. ग्रामपंचायती, तहसीलदारांपर्यंत तक्रारी गेल्या, पण उत्तर नाही.
मनरेगा संकटाची सुरुवात कशी झाली?
२०२५ ऑक्टोबरपासून अमरावतीत मनरेगा प्रोजेक्ट्सवर निधीचा टंचाईचा प्रश्न उभा राहिला. केंद्र सरकारने १५,००० कोटी रुपये जाहीर केले, पण राज्य पातळीवर वितरणात विलंब. जिल्ह्यात १२ लाख कामगार नोंदणीकृत, पण फक्त ३०% ला काम मिळालं. ४००० कामे बंद – रस्ते, विहिरी, तलाव, वनरोपण. मजूर म्हणतात, “उपोषण केलं तरी पोट भरेल का?”
प्रभावित भाग आणि मजुरांचा त्रास
- मेळघाट तालुका: आदिवासी बहुल, २० हजार मजूर उपोषण.
- धरणी, चिखली: शेतमजूर कुटुंब उपासमार.
- अमरावती ग्रामीण: महिलांचे स्वयंसहायता गट बंद.
एक मजूर सांगतो, “३ महिने पगार नाही, मुले शाळेत पाठवता येत नाहीत.”
महाराष्ट्र मनरेगा व्यवस्था: किती कमकुवत?
महाराष्ट्रात १ कोटी २० लाख मनरेगा कार्डधारक. २०२५-२६ साठी १२,००० कोटी निधी. पण अमरावतीत सरासरी कामाचे दिवस ३०/१००. विदर्भात सर्वाधिक समस्या – निधी केंद्राकडून येतो, पण राज्याची वाटणी कमी.
कारणं काय?
- निधी विलंब: केंद्राने ४०% पेमेंट थांबवले (audit मुळे).
- प्रशासकीय: जिल्हाधिकारी बदल, काम मंजुरी रखडली.
- भ्रष्टाचार: कागदोपत्री कामे, पगार न वाटता.
उपोषणाची तीव्रता
२ फेब्रुवारीपासून ८० हजार मजूर ग्रामपंचायत कार्यालयासमोर उपोषण. बॅनर: “मनरेगा जिंदाबाद”. जिल्हाधिकारी भेटले, आश्वासन दिले. पण अद्याप निधी नाही.
महाराष्ट्रातील मनरेगा हिस्ट्री
२०२० ला कोविडमध्ये मनरेगा वाचवणारी योजना. पण २०२५ पासून संकट. विदर्भात २०% कामे बंद.
नागरिक टिप्स: मजुरांसाठी उपाय
- जॉब कार्ड तपासा, ऑनलाइन अर्ज.
- पंचायत समितीशी तक्रार.
- हेल्पलाइन १८००११०७२४.
५ प्रश्नोत्तरे (FAQs)
१. अमरावतीत किती मनरेगा कामे बंद?
४००० हून अधिक, निधी अभावामुळे.
२. किती मजूर उपोषणावर?
८० हजार, ग्रामीण भागात.
३. कारण काय?
निधी विलंब, प्रशासकीय दुर्लक्ष.
४. उपाय काय?
केंद्र-राज्य निधी सोडवा, तक्रार करा.
५. महाराष्ट्रात किती प्रभावित?
विदर्भात २ लाख मजूर, १०,००० कामे बंद.
Leave a comment