महिला खेळाडूंसाठी धोका? बांगलादेश क्रिकेटमधील लैंगिक छळाचा प्रकरण

बांगलादेशच्या माजी निवड समिती सदस्यावर महिला क्रिकेटपटूने लैंगिक छळाचे गंभीर आरोप केले आहेत. “मुलींना छातीशी चिकटवण्याची सवय” अशी धक्कादायक तक्रार. प्रकरणीचा संपूर्ण तपशील वाचा.

बांगलादेशी क्रिकेटपटूचा माजी निवड समिती सदस्यावर लैंगिक छळाचा आरोप: एक धक्कादायक प्रकरण

क्रिकेट हा खेळ जगभरातील लाखो लोकांचा आवडता खेळ आहे. हा खेळ आनंद, आदर आणि स्पर्धात्मक भावना यासाठी ओळखला जातो. पण, या चमकदार जगात काहीवेळा अशा गंभीर घटना घडतात, ज्या खेळाच्या मूलभूत मूल्यांवरच प्रश्नचिन्ह उठवतात. असेच एक धक्कादायक प्रकरण बांगलादेशच्या क्रिकेटमधून समोर आले आहे, ज्यात एका महिला क्रिकेटपटूने बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड (BCB) च्या माजी निवड समिती सदस्यावर लैंगिक छळ (Sexual Harassment) चे गंभीर आरोप केले आहेत.

ही घटना केवळ एका व्यक्तीविरुद्धच नाही, तर संपूर्ण क्रीडा व्यवस्था आणि खेळाडूंच्या सुरक्षिततेवर एक मोठा प्रश्नचिन्ह आहे. आज या लेखातून आपण या प्रकरणाच्या सर्व बाजू जाणून घेणार आहोत.

प्रकरणाचा संक्षिप्त परिचय: आरोप कोणी आणि कोणाविरुद्ध?

या प्रकरणातील मुख्य व्यक्ती आहेत:

• आरोपी: सोहेल इस्लाम, बांगलादेश क्रिकेट बोर्डाचे माजी निवड समिती सदस्य. ते बांगलादेशी तरुण खेळाडूंसाठी झालेल्या अंडर-१९ आशिया कप मधील संघाचे निवडक देखील होते.
• आरोप करणारी: एक महिला क्रिकेटपटू, जिने अज्ञात राहण्याची इच्छा दर्शवली आहे. ती बांगलादेशच्या राष्ट्रीय स्तरावरील महिला क्रिकेटशी संबंधित आहे.

या महिला खेळाडूने सोहेल इस्लामवर लैंगिक छळाचे गंभीर आरोप केले आहेत. तिने सांगितले आहे की, सोहेल इस्लामला “तरुण मुलींना आपल्या छातीशी चिकटवण्याची सवय” होती. हे आरोप फारच गंभीर स्वरूपाचे आहेत आणि क्रिकेट जगतास एकदम खंबीर केले आहेत.

आरोपांचे तपशीलवार स्वरूप

या प्रकरणातील आरोप केवळ एका isolated incident नसून, एक pattern दर्शवतात. महिला खेळाडूने खालील गोष्टी सांगितल्या आहेत:

• अयोग्य स्पर्श: सोहेल इस्लाम तरुण महिला खेळाडूंना अडवून धरत आणि त्यांना अनैतिक पद्धतीने आपल्या छातीशी चिकटवत असत.
• text**भीतीचे वातावरण:** ही कृती एखाद्या “सवयी” प्रमाणे सतत चालू असल्याचे तिने नमूद केले आहे. यामुळे खेळाडूंमध्ये भीती निर्माण झाली आणि त्या असुरक्षित वाटू लागल्या.
• text**अधिकाराचा गैरवापर:** निवड समिती सदस्य म्हणून त्यांच्या अधिकाराचा गैरवापर करण्यात आल्याचे सांगितले जाते. खेळाडूंच्या कारकिर्दीवर नियंत्रण ठेवण्याच्या स्थितीचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न केला गेला.

ही तक्रार प्रथम बांगलादेशच्या एका प्रमुख वृत्तपत्राला करण्यात आली. त्यानंतर, सोशल मीडिया आणि जागतिक माध्यमांत ही बातमी पसरली.

आरोपीची प्रतिक्रिया आणि BCB ची भूमिका

या गंभीर आरोपांनंतर, सोहेल इस्लाम यांनी कोणतीही अधिकृत प्रतिक्रिया दिलेली नाही. ते सध्या मोकळ्या प्रतिक्रियेपासून दूर आहेत.

तर, बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड (BCB) ने या प्रकरणी खालील पावले उचलली आहेत:

• BCB ने सांगितले आहे की, त्यांना ह्या आरोपांबद्दल माहिती आहे.
• बोर्डाने या प्रकरणाची तपासणी करण्यासाठी एक तीन-सदस्यीय समिती नेमली आहे.
• या समितीकडे घटनेची तपासणी करणे आणि BCB ला अहवाल सादर करणे याची जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे.
• BCB चे अध्यक्ष नझमुल हसन यांनी सांगितले की, “आम्ही या प्रकरणाची गांभीर्याने तपासणी करू. न्याय होईल याची खात्री करू.”

तरुण खेळाडूंना संधी देण्यासाठी झालेल्या एका कार्यक्रमात ही घटना घडल्याचे सांगितले जाते. सध्या, बोर्ड आतून आणि बाहेरून दबावाखाली आहे, की त्यांनी या प्रकरणी पारदर्शक आणि न्याय्य तपास करावी.

खेळाच्या जगातील लैंगिक छळ: एक सामायिक समस्या

ही घटना केवळ बांगलादेशपुरती मर्यादित नाही. जगभरातील क्रीडा क्षेत्रात लैंगिक छळ ही एक वाईट आणि दुर्दैवी रित्या अस्तित्वात असलेली समस्या आहे.

• भारतातील उदाहरण: भारतातील काही प्रमुख खेळाडूंनी देखील अशाच प्रकारचे आरोप केले आहेत. बॅडमिंटन, कुस्ती, आणि इतर क्रीडा संघटनांमध्ये अशी प्रकरणे नोंदवली गेली आहेत.
• #MeToo चळवळ: #MeToo चळवळीमुळे, खेळाच्या क्षेत्रातील अनेक महिला खेळाडूंना आपल्या अनुभवांबद्दल बोलण्याची हिंमत मिळाली आहे.
• शक्ती संबंधांचा दुरुपयोघ: असे प्रकरण बहुतेक वेळा शक्तीच्या असमानतेमुळे उद्भवतात. जे लोक निवड समितीत असतात, कोच असतात किंवा अधिकारी असतात, त्यांच्या हातात खेळाडूंच्या भवितव्यावर नियंत्रण असते. या शक्तीचा गैरवापर करून छळ केला जातो.

लैंगिक छळ म्हणजे नक्की काय? (भारतीय कायद्यानुसार)

भारतात, लैंगिक छळ हा एक गंभीर गुन्हा आहे. भारतीय दंड संहिता (IPC) च्या कलम 354-A अंतर्गत लैंगिक छळासाठी कठोर तरतुदी आहेत.

लैंगिक छळाच्या व्याख्येत खालील गोष्टी येतात:

• अश्लील शब्द बोलणे, फोन कॉल करणे किंवा संदेश पाठवणे.
• लैंगिक स्वरूपाचे वर्तन किंवा स्पर्श.
• लैंगिक कृती करण्यासाठी दबाव आणणे.
• अश्लील साहित्य दाखवणे.

या गुन्ह्यासाठी कडक शिक्षेची तरतूद आहे.

खेळाडूंची सुरक्षा आणि नैतिक जबाबदारी

अशा प्रकरणी, क्रीडा संघटनांवर एक मोठी नैतिक जबाबदारी येते. खेळाडूंना सुरक्षित वातावरण देणे हे त्यांचे प्राथमिक कर्तव्य आहे.

संघटनांनी घ्यावयास हवे असलेले पावले:

• स्पष्ट आचारसंहिता: सर्व कर्मचाऱ्यांसाठी आणि खेळाडूंसाठी एक स्पष्ट आचारसंहिता तयार करणे.
• तक्रार दाखल करण्याची सुलभ प्रक्रिया: खेळाडूंसाठी एक सुरक्षित आणि गोपनीय तक्रार दाखल करण्याची व्यवस्था असणे.
• लैंगिक छळविरोधी प्रशिक्षण: सर्वांसाठी नियमित प्रशिक्षण कार्यक्रम आयोजित करणे.
• कठोर कारवाई: आरोप सिद्ध झाल्यास, दोषींविरुद्ध कठोर कारवाई करणे.

बदलाची वाट पाहताना

बांगलादेशमधील हे प्रकरण एक स्पष्ट इशारा आहे की, खेळाच्या जगताला अजूनही एक सुरक्षित आणि सर्वांसाठी समान वातावरण निर्माण करण्यासाठी बरेच काही करायचे आहे. एका तरुण खेळाडूने आवाज उठवण्याचे धाडस केले आहे, तो आवाज ऐकला जाणे आवश्यक आहे.

या प्रकरणाची निष्पक्ष तपासणी होणे आणि न्याय मिळणे हे केवळ एका व्यक्तीसाठीच नाही, तर सर्व भविष्यातील खेळाडूंसाठी महत्त्वाचे आहे. खेळाचे मैदान हे केवळ धावण्यासाठी, फेकण्यासाठी आणि झेल घेण्यासाठी नसते, तर ते आदर, शिस्त आणि सन्मान यासाठी असले पाहिजे. आशा आहे की, या प्रकरणामुळे क्रिकेट आणि इतर सर्व खेळांच्या क्षेत्रात एक सकारात्मक बदल घडून येईल.

(FAQs)

1. बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड (BCB) ने या प्रकरणी काय कारवाई केली आहे?
BCB ने या गंभीर आरोपांची तपासणी करण्यासाठी एक तीन-सदस्यीय समिती नेमली आहे. या समितीकडे सर्व पैलूंची तपासणी करून बोर्डला अहवाल सादर करण्याची जबाबदारी आहे. सध्या तपासणी चालू आहे.

2. आरोपी सोहेल इस्लाम कोण आहेत?
सोहेल इस्लाम बांगलादेश क्रिकेट बोर्डाचे माजी निवड समिती सदस्य आहेत. ते बांगलादेशच्या अंडर-१९ क्रिकेट संघाचे निवडक देखील होते. त्यांनी निवडक म्हणून महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

3. लैंगिक छळ म्हणजे नक्की काय? भारतात यासाठी कायदे आहेत का?
लैंगिक छळ म्हणजे कोणत्याही व्यक्तीची अयोग्य पद्धतीने लैंगिक स्वरूपाची वागणूक, स्पर्श किंवा टीका करणे. भारतात, भारतीय दंड संहितेच्या (IPC) कलम 354-A अंतर्गत लैंगिक छळ हा गुन्हा आहे. यासाठी तुरुंगवास आणि दंडाची तरतूद आहे.

4. खेळाडूंनी लैंगिक छळाची तक्रार कोठे करावी?
भारतात, खेळाडू त्यांच्या राज्य क्रीडा संस्था, भारतीय क्रीडा प्राधिकरण किंवा थेट पोलिस स्टेशनमध्ये तक्रार दाखल करू शकतात. बहुतेक क्रीडा संघटनांकडे आता आंतरिक तक्रार समिती (Internal Complaints Committee) असते, जिथे खेळाडू सुरक्षितपणे तक्रार करू शकतात.

5. अशा प्रकरणी महिला खेळाडूंना काय सल्ला द्याल?
कोणत्याही प्रकारच्या अयोग्य वर्तनाचा सामना करत असल्यास, महिला खेळाडूंनी मोकळेपणाने आवाज उठवावा. त्यांनी आपल्या विश्वासू व्यक्तीशी बोलावे, घटनेची नोंद करावी आणि तक्रार दाखल करावी. गप्प बसणे चूक आहे. आपल्या सुरक्षिततेसाठी उभे राहणे आवश्यक आहे.