होळीला गावी जायचंय? मध्य रेल्वेच्या 186 विशेष गाड्या कुठून कुठं जाणार, बुकिंग कधी सुरू?

होळी 2026साठी मध्य रेल्वेच्या 186 विशेष गाड्या—मुंबई, पुणे, नागपूर, कोकण, बनारस मार्ग, बुकिंग 18 फेब्रुवारीपासून, संपूर्ण तपशील.

मुंबई-नागपूर, कोकण, बनारस—होळीसाठी कोणत्या मार्गावर धावणार स्पेशल ट्रेन? संपूर्ण यादी आणि वेळापत्रक

होळीसाठी घरी जाण्याची घाई आणि रेल्वेचा मोठा निर्णय

होळी म्हणजे रंगांचा उत्सव, पण त्यासोबतच घरी जाण्याची ओढही प्रचंड असते. विद्यार्थी, नोकरदार, कामगार—सगळेच या वेळी गावी, मायेच्या गावी पोहोचायचे प्रयत्न करतात. पण दरवर्षी या काळात एकच समस्या येते—गर्दी. प्लॅटफॉर्मवर लांब रांगा, तिकीट मिळणं कठीण, आणि आरक्षित डब्यांत जागा शिल्लक नसणं.

या वर्षी मध्य रेल्वेने या समस्येला तोंड देण्यासाठी मोठा निर्णय घेतला आहे. होळी 2026 च्या काळात एकूण 186 विशेष गाड्या चालवण्यात येणार आहेत. यात 94 गाड्या पूर्णपणे होळीसाठीच असणार आहेत, तर उरलेल्या 92 नियमित विशेष सेवा म्हणून धावणार आहेत. हे आकडे ऐकून थोडेसे गोंधळ होऊ शकतो—कोणत्या गाड्या कुठून कुठं जाणार, कधी सुटतील, तिकिटं कधी बुक करायची, आणि कोणत्या मार्गांना प्राधान्य दिलं गेलंय?

या लेखात आपण या सगळ्या गोष्टी साध्या भाषेत समजून घेऊ—कोणत्या मार्गांवर किती गाड्या धावणार, वेळापत्रक काय, गाड्यांची रचना म्हणजे डब्यांचा प्रकार काय, बुकिंग कधीपासून, आणि प्रवाशांसाठी काय महत्त्वाचं आहे.

एकूण 186 गाड्या: यात 94 होळी स्पेशल आणि 92 नियमित स्पेशल म्हणजे नेमकं काय?

“186 गाड्या” हा आकडा मोठा वाटतो, पण त्यात दोन प्रकारच्या सेवांचा समावेश आहे. 94 गाड्या विशेषपणे होळीच्या काळातील गर्दी हाताळण्यासाठी चालवल्या जाणार आहेत—म्हणजेच होळीच्या आधी आणि नंतर चार-पाच दिवस, जेव्हा सर्वात जास्त प्रवासी प्रवास करतात. त्या गाड्यांना “होळी स्पेशल” असं म्हणतात.

उरलेल्या 92 गाड्या “स्पेशल ट्रेन” म्हणून चालतील. या गाड्या फेब्रुवारी अखेरच्या आठवड्यापासून मार्चपर्यंत चालतील, आणि त्या सणाच्या गर्दीसाठी तसेच नियमित अतिरिक्त मागणी पूर्ण करण्यासाठी असतील. या दोन्ही प्रकारच्या गाड्यांमुळे एकूण 186 सेवा उपलब्ध होतील.

हे सगळं इतक्या मोठ्या संख्येत का करावं लागतं? कारण सणासुदीच्या काळात नियमित गाड्यांवर दुप्पट-तिप्पट ताण येतो. तत्काळ तिकिटं लगेच संपतात, वेटिंग लिस्ट लांब होते, आणि अनारक्षित डब्यांमध्ये गर्दी खूप वाढते. विशेष गाड्यांमुळे ही स्थिती नियंत्रणात राहते आणि प्रवाशांना जास्त संधी मिळतात.

कोणत्या मार्गांवर धावणार या गाड्या? मुंबई-नागपूर, कोकण, बनारस—सगळं एका नजरेत

मध्य रेल्वेने विविध मार्गांवर या सेवा वाटप केल्या आहेत. मुख्य मार्गांची यादी पाहू:

मुंबई (CSMT आणि LTT) ते नागपूर: हा महाराष्ट्रातील सर्वात व्यस्त मार्ग मानला जातो. विदर्भ, मध्यप्रदेश, छत्तीसगडच्या दिशेने जाणाऱ्या हजारो लोकांसाठी हा मार्ग आवश्यक आहे. दाडर, ठाणे, कल्याण, नाशिक रोड, जळगाव, भुसावळ, अकोला, वर्धा अशी स्टेशन्स या मार्गावर येतात. या मार्गावर आठवड्यातून दोनदा (सोम-गुरू किंवा रवि-मंगळ) अशा दहा सेवा नियोजित आहेत.

मुंबई (CSMT आणि LTT) ते सावंतवाडी रोड: कोकणातल्या लोकांसाठी ही सेवा महत्त्वाची. सिंधुदुर्ग, रत्नागिरी, रायगड या जिल्ह्यातील पेन, रोहा, खेड, चिपळूण, रत्नागिरी, कणकवली, सिंधुदुर्ग, कुडाळ अशी थांब्यावरून या गाड्या जातात. साप्ताहिक आणि द्वि-साप्ताहिक अशा गाड्या असणार आहेत, एकूण आठ सेवा.

मुंबई (CSMT आणि LTT) ते गोरखपूर, बनारस, समस्तीपूर, दानापूर: उत्तर प्रदेश आणि बिहारकडे जाणाऱ्यांसाठी हे मार्ग अत्यंत व्यस्त असतात. दररोज धावणाऱ्या 32 सेवा गोरखपूरसाठी नियोजित आहेत. बनारससाठी आठवड्यातून दोनदा आठ सेवा असणार आहेत.

पुणे ते नागपूर, हजरत निजामुद्दीन, दानापूर: पुण्याहून निघणाऱ्या अनेक प्रवाशांसाठी या मार्गांची योजना आखण्यात आली आहे. यामध्ये विविध वारंवारतेच्या सेवा (दररोज, साप्ताहिक, द्वि-साप्ताहिक) समाविष्ट आहेत.

या सर्व मार्गांची निवड करण्यामागे एक उद्देश आहे: ज्या भागातून सर्वात जास्त प्रवासी होळीच्या काळात प्रवास करतात, त्या भागांना प्राधान्य देणं. म्हणजेच मुंबई-पुणे येथून विदर्भ, कोकण, उत्तर भारत, मध्य भारताकडे जाणारी लोकसंख्या लक्षात घेऊन ही सेवा तयार केली गेली आहे.

बुकिंग कधीपासून सुरू? तिकीट घेण्याची पूर्ण माहिती

प्रवाशांसाठी सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न असतो—तिकीट कधी मिळणार? या सर्व विशेष गाड्यांच्या तिकिटांची बुकिंग 18 फेब्रुवारी 2026 पासून सुरू झाली आहे. ही बुकिंग सर्व संगणकीकृत आरक्षण केंद्रांवर (PRS काउंटर) आणि IRCTC वेबसाइट व अॅपवर उपलब्ध आहे.

महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे, “Advance Reservation Period (ARP)” नियमानुसार बुकिंग होईल. म्हणजे जर तुम्हाला मार्चच्या पहिल्या आठवड्यातील तारखेसाठी तिकीट हवं असेल, तर ती ARP नुसार उघडेल. 18 फेब्रुवारीपासून सुरुवात झाली तरी प्रत्येक गाडीची तारीख वेगळी असल्यामुळे बुकिंग विंडो थोडी वेगळी असू शकते.

तसेच, अनारक्षित (unreserved) डब्यांसाठी सामान्य शुल्कावर UTS सिस्टमवर तिकीट मिळेल. प्रवाशी RailOne मोबाइल अॅप वापरूनही सुलभपणे तिकीट बुक करू शकतात. मध्य रेल्वेने स्पष्ट केलं आहे की “ARP पलीकडच्या तारखांसाठी बुकिंग त्यानुसार पुढील ARP तारखेला उघडेल.”

त्यामुळे जर तुम्ही नियोजन करत असाल तर 18 फेब्रुवारीनंतर लगेच IRCTC वर लॉगिन करून तुमच्या गरजेची गाडी शोधा आणि बुक करा, कारण सणाच्या काळात तिकिटं लवकर संपतात.

गाड्यांची रचना म्हणजे नेमकं काय? AC, स्लीपर, जनरल—कोणत्या डब्यांची संख्या किती?

गाडीची “रचना” म्हणजे त्यात कोणत्या प्रकारचे डबे किती आहेत, हे. याची माहिती असणं महत्त्वाचं आहे, कारण तुमच्या बजेट आणि आरामाच्या अपेक्षेनुसार तुम्ही तिकीट बुक करू शकता.

उदाहरणार्थ, CSMT-नागपूर द्वि-साप्ताहिक विशेष गाड्यांची रचना अशी आहे:
१ AC-2 Tier, ६ AC-3 Tier, ९ Sleeper Class, ४ General Second Class, आणि २ General Second Class cum Guard’s Brake Van.

CSMT-सावंतवाडी रोड साप्ताहिक विशेष गाड्यांची रचना:
१ First AC, ३ AC 2-Tier, ७ AC 3-Tier, ८ Sleeper Class, १ Pantry Car, आणि २ Generator Cars.

मुंबई-गोरखपूर दररोज धावणाऱ्या गाड्यांची रचना:
१ AC-2 Tier, ६ AC-3 Tier, ९ Sleeper Class, ४ General Second Class, आणि २ General Second Class cum Guard’s Brake Van.

या डब्यांच्या संख्येवरून असं समजतं की बहुतेक गाड्यांमध्ये AC 3-Tier आणि Sleeper Class चे डबे जास्त आहेत—कारण मध्यम बजेटच्या प्रवाशांसाठी हे सर्वात लोकप्रिय पर्याय असतात. General Second Class ही सर्वात स्वस्त श्रेणी आहे, पण तिथे गर्दी जास्त असते आणि आरक्षण नसतं, त्यामुळे ती प्रवाशांना कमी सोयीची वाटू शकते.

First AC आणि AC 2-Tier या प्रीमियम श्रेण्या आहेत, त्या कमी संख्येत असतात. Pantry Car असणारी गाडी म्हणजे प्रवासात जेवण-पाणी उपलब्ध होईल, आणि Generator Cars म्हणजे वीज सतत पुरवठा राहील (AC, लाईट, चार्जिंगसाठी).

प्रवासी या रचनेची माहिती घेऊन आधीच निवड करू शकतात, जेणेकरून बुकिंगच्या वेळी योग्य श्रेणीचं तिकीट घेता येईल.

थांबे (Halts) कोणत्या स्टेशनांवर? प्रवाशांना जवळच्या ठिकाणी उतरता येईल का?

प्रत्येक मार्गावरच्या गाड्या अनेक महत्त्वाच्या स्टेशनांवर थांबतात. याची यादी आधीच जाहीर करण्यात येते, जेणेकरून प्रवाशांना कळेल की त्यांच्या गावाजवळचं स्टेशन या गाडीत येतं का.

उदाहरणार्थ, CSMT-नागपूर मार्गावरचे थांबे:
दाडर, ठाणे, कल्याण, नाशिक रोड, मनमाड, जळगाव, भुसावळ, मलकापूर, शेगाव, अकोला, मुर्तिझापूर, बडनेरा, धामणगाव, वर्धा.

CSMT-सावंतवाडी रोड मार्गावरचे थांबे:
ठाणे, पनवेल, पेन, रोहा, मंगाव, वीर, खेड, चिपळूण, संगमेश्वर रोड, रत्नागिरी, आडवली, विलवडे, राजापूर रोड, वैभववाडी रोड, नांदगाव रोड, कणकवली, सिंधुदुर्ग, कुडाळ.

मुंबई-गोरखपूर मार्गावरचे थांबे:
दाडर, ठाणे, कल्याण, नाशिक रोड, मनमाड, जळगाव, भुसावळ, खंडवा, इटारसी, भोपाळ, बीना, झाशी, ओरई, कानपूर, लखनौ, गोंदा, बस्ती, खलीलाबाद.

या यादींवरून स्पष्ट होतं की छोट्या-मोठ्या दोन्ही स्टेशनांवर थांबे दिले आहेत, जेणेकरून जास्तीत जास्त प्रवाशांना सेवा मिळेल. तुमच्या गावाजवळचं स्टेशन या यादीत असेल तर तुम्ही त्या गाडीत प्रवास करू शकता.

दररोज, साप्ताहिक, द्वि-साप्ताहिक: गाड्यांची वारंवारता समजून घेणं का गरजेचं?

सर्व 186 गाड्या रोज धावत नाहीत—काही दररोज, काही आठवड्यातून एकदा, तर काही आठवड्यातून दोनदा धावतात. हे जाणणं महत्त्वाचं आहे, नाहीतर तुम्ही ज्या दिवशी प्रवास करायचा त्या दिवशी गाडीच नसेल तर अडचण येईल.

दररोज (Daily): उदाहरणार्थ, CSMT-गोरखपूर मार्गावर 32 सेवा दररोज धावणार आहेत. याचा अर्थ असा की फेब्रुवारी अखेरपासून मार्च सुरुवातीपर्यंत रोज एक किंवा अधिक गाड्या या मार्गावर असतील.

साप्ताहिक (Weekly): CSMT-सावंतवाडी रोड यावर चार साप्ताहिक सेवा म्हणजे आठवड्यातून एकदा—उदाहरणार्थ दर रविवारी—गाडी धावेल. कोणत्या दिवशी ती धावते हे वेळापत्रकात दिलेलं असतं.

द्वि-साप्ताहिक (Bi-weekly): CSMT-नागपूर यावर १० द्वि-साप्ताहिक सेवा म्हणजे आठवड्यातून दोन वेळा—उदाहरणार्थ रविवार आणि मंगळवार, किंवा सोमवार आणि गुरुवार—गाडी धावेल.

तुम्ही IRCTC वर किंवा काउंटरवर तारीख निवडताना ही माहिती मिळेल. म्हणूनच आधी तुमच्या प्रवासाची तारीख ठरवा, मग योग्य गाडी शोधा.

गाड्या कधीपासून कधीपर्यंत धावणार? तारखा समजून घ्या

हे सर्व विशेष सेवा फेब्रुवारी अखेरच्या आठवड्यापासून मार्च दुसऱ्या आठवड्यापर्यंत धावणार आहेत. होळीचा सण 2026 मध्ये मार्चच्या सुरुवातीस आहे (अचूक तारीख वेळापत्रकानुसार), त्यामुळे गाड्या सणाच्या आधी आणि नंतर अशा दोन्ही काळात असणार आहेत.

उदाहरणार्थ, एक गाडी 22 फेब्रुवारी 2026 पासून 8 मार्च 2026 पर्यंत धावेल, तर दुसरी 26 फेब्रुवारी आणि 5 मार्च रोजी (केवळ दोन तारखांना) धावेल. तुमच्या प्रवासाच्या योजनेनुसार योग्य तारीख निवडणं महत्त्वाचं आहे.

सणाच्या आधी—म्हणजे फेब्रुवारी अखेरच्या काही दिवस आणि मार्चच्या पहिल्या दिवसांमध्ये—गाड्यांची सर्वात जास्त मागणी असते. तर सणानंतर म्हणजे मार्चच्या मध्यभागी परतीच्या प्रवाशांसाठी सुविधा असते. त्यामुळे तुम्ही सणासाठी जाताय की सणानंतर परत येताय, त्यानुसार तारीख ठरवा.

प्रवाशांसाठी महत्त्वाच्या टिप्स: बुकिंगपासून प्रवासापर्यंत काय लक्षात ठेवायचं?

होळीच्या काळात रेल्वे प्रवास सुरळीत व्हावा म्हणून काही गोष्टी लक्षात ठेवणं उपयोगी ठरतं:

१) लवकर बुक करा: 18 फेब्रुवारीनंतर लगेच बुकिंग करा. सणाच्या काळात तिकिटं खूप वेगाने संपतात, विशेषतः AC आणि Sleeper श्रेणीतील.

२) वेळापत्रक आणि थांबे तपासा: तुमच्या गरजेनुसार गाडी कुठून कधी सुटते, कोणत्या स्टेशनांवर थांबते—याची पूर्ण माहिती घ्या.

३) Unreserved डब्यांची योजना फक्त आपत्कालीन: General Second Class सर्वात स्वस्त आहे पण गर्दी जास्त असते. जर परवडत असेल तर Sleeper किंवा AC घ्या.

४) RailOne अॅप वापरा: हे अधिकृत अॅप आहे, आणि तिथे तिकीट बुकिंग, वेळापत्रक, PNR स्टेटस—सगळं एकाच ठिकाणी मिळतं.

५) प्लॅटफॉर्मवर लवकर पोहोचा: गर्दीचा काळ असल्याने गाडी सुटण्याच्या किमान 30 मिनिटं आधी प्लॅटफॉर्मवर पोहोचा.

६) सामान व्यवस्थित ठेवा: होळीच्या काळात गर्दी जास्त असल्याने सामान सुरक्षित ठेवा, आणि कोणत्याही अनोळखी व्यक्तीकडून काही स्वीकारू नका.

या सेवेमुळे प्रवाशांना नेमका काय फायदा होणार?

186 विशेष गाड्या म्हणजे हजारो प्रवाशांना अतिरिक्त संधी. नियमित गाड्यांवर वेटिंग लिस्ट लांब असेल, तत्काळ तिकिटं मिळत नसतील, अशा वेळी या विशेष गाड्यांमुळे लोकांना पर्याय मिळतो.

विशेषतः मुंबई-पुणे सारख्या मोठ्या शहरांतून ग्रामीण भागात, विदर्भात, कोकणात, उत्तर भारतात जाणारे कामगार, विद्यार्थी, कुटुंबं—या सर्वांना मोठा दिलासा मिळतो. त्यांना आपल्या प्रियजनांकडे वेळेवर पोहोचता येतं, सणाचा आनंद घरच्यांसोबत घेता येतो.

तसेच, प्लॅटफॉर्मवरची गर्दी थोडी कमी होते कारण प्रवासी अनेक गाड्यांमध्ये विभागले जातात. हे सार्वजनिक सुरक्षेच्या दृष्टीनेही चांगलं आहे.

इतर रेल्वे विभागांकडूनही असे निर्णय का घेतले जातात?

भारतीय रेल्वे ही जगातील सर्वात मोठी प्रवासी वाहतूक व्यवस्था आहे, आणि सणासुदीच्या काळात मागणी इतकी वाढते की नियमित गाड्यांनी ती पूर्ण करणं शक्य नाही. म्हणून विविध विभाग—मध्य रेल्वे, पश्चिम रेल्वे, दक्षिण मध्य रेल्वे, पूर्व रेल्वे—सगळे विशेष गाड्यांची योजना आखतात.

या योजना आखताना प्रवाशांचा ऐतिहासिक डेटा पाहिला जातो: कोणत्या मार्गांवर किती मागणी असते, कोणत्या तारखा सर्वात व्यस्त असतात, कोणत्या स्टेशनांवरून सर्वात जास्त लोक चढतात-उतरतात. त्या आधारे विशेष गाड्या चालवल्या जातात.

यामुळे एकीकडे प्रवाशांची सोय होते, तर दुसरीकडे रेल्वेचं उत्पन्नही वाढतं, कारण या विशेष गाड्यांच्या तिकिटांची मागणी खूप असते.

होळी 2026साठी तयारी: नागरिकांनी कसं योजन करायचं?

जर तुम्ही होळीसाठी घरी जाण्याचा विचार करत असाल तर आत्ताच योजना आखा. सर्वात आधी तुमची सुट्टी/सुटीचे दिवस ठरवा, मग कोणत्या तारखेला जायचं आणि कधी परत यायचं ठरवा.

त्यानंतर IRCTC वर लॉगिन करून तुमच्या गरजेची गाडी शोधा. जर तुमच्या मार्गावर विशेष गाडी असेल तर ती पहिल्या क्रमांकावर बुक करा. जर पहिल्या निवडीत तिकीट उपलब्ध नसेल तर दुसरी गाडी, किंवा दुसरी तारीख—अशा पर्यायांचा विचार करा.

घरच्यांनाही तुमचे येण्याचे कार्यक्रम सांगा, जेणेकरून स्टेशनवर घेण्यासाठी किंवा तयारी करण्यासाठी त्यांना वेळ मिळेल. सामान लवकर तयार करा, आवश्यक कागदपत्रं (ID proof, ticket, PNR) सोबत ठेवा, आणि प्रवासाचा आनंद घ्या.

या विशेष गाड्यांमुळे होळी हा सण पूर्ण कुटुंबासोबत साजरा करणं शक्य होईल, आणि त्यातून मिळणारा आनंद आणि आठवणी खरोखरच अमूल्य आहेत.

---

FAQs (वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न)

1) होळी 2026साठी मध्य रेल्वेने किती विशेष गाड्या जाहीर केल्या आहेत?
उत्तर: एकूण 186 विशेष गाड्या, यात 94 होळी विशेष आणि 92 नियमित विशेष गाड्यांचा समावेश आहे.

2) या विशेष गाड्यांच्या तिकिटांची बुकिंग कधीपासून सुरू झाली?
उत्तर: 18 फेब्रुवारी 2026 पासून सर्व संगणकीकृत आरक्षण केंद्रे आणि IRCTC वेबसाइट/अॅपवर बुकिंग सुरू झाली आहे.

3) कोणत्या मुख्य मार्गांवर या गाड्या धावणार आहेत?
उत्तर: मुंबई-नागपूर, मुंबई-सावंतवाडी रोड (कोकण), मुंबई-गोरखपूर, मुंबई-बनारस, मुंबई-समस्तीपूर/दानापूर, पुणे-नागपूर, पुणे-हजरत निजामुद्दीन, पुणे-दानापूर.

4) गाड्यांची रचना (कोच कंपोझिशन) कशी आहे?
उत्तर: बहुतेक गाड्यांमध्ये AC 2-Tier, AC 3-Tier, Sleeper Class, General Second Class डबे आहेत; काही गाड्यांमध्ये First AC, Pantry Car, Generator Cars देखील आहेत.

5) प्रवासी RailOne अॅप कसं वापरू शकतात?
उत्तर: RailOne हे अधिकृत मोबाइल अॅप आहे, त्यावरून तिकीट बुकिंग, वेळापत्रक तपासणे, PNR स्टेटस पाहणे—सगळं सुलभपणे करता येते.