नवी मुंबई विमानतळावर चेहरा स्कॅन करून उड्डाण? 

नवी मुंबई विमानतळावर Face-to-Fly तंत्रज्ञान सुरू होतंय. चेहरा स्कॅन करून ५ सेकंदात बोर्डिंग पास, प्रक्रिया वेगवान आणि सुरक्षित.

५ सेकंदात बोर्डिंग पास मिळेल? नवी मुंबई विमानतळावर नव्या तंत्रज्ञानाने प्रवाशांना काय सोपं होणार?

नवी मुंबई विमानतळावर Face-to-Fly चा जम – चेहरा दाखवा आणि विमानात जावा!

नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (NMIA) हे मुंबईतील वाढत्या हवाई वाहतुकीचं नवं केंद्र ठरणार आहे आणि आता येथे एक वेगळ्या प्रकारचं तंत्रज्ञान आणलं जात आहे – Face-to-Fly. ही biometric ओळख प्रणाली प्रवाशांना पासपोर्ट, तिकीट किंवा बोर्डिंग पास न दाखवता फक्त चेहरा स्कॅन करून बोर्डिंग प्रक्रिया पूर्ण करायला सक्षम करेल. बातमीप्रमाणे ही सुविधा लवकरच सुरू होत असून, एकूण प्रक्रियेचा वेळ ५ सेकंदांपर्यंत कमी होईल. प्रवाशांसाठी हे सोपं, वेगवान आणि सुरक्षित ठरेल, पण यामागे काय तंत्रज्ञान आहे आणि ते किती विश्वसनीय आहे, हे जाणून घेणं गरजेचं आहे.

Face-to-Fly म्हणजे नेमकं काय तंत्रज्ञान?

Face-to-Fly ही facial recognition आधारित डिजिटल ओळख प्रणाली आहे जी प्रवाशाच्या चेहऱ्याच्या वैशिष्ट्यांचा स्कॅन करून त्याची ओळख पटवते. विमानतळावर येणाऱ्या प्रवाशाला प्रथम एकदा app किंवा kiosk वरून चेहरा नोंदवावा लागेल, त्यानंतर check-in, security आणि boarding gate वर फक्त चेहरा दाखवून पास मिळेल. पारंपरिक पद्धतीत १५-२० मिनिटं लागणारी ही प्रक्रिया आता काही सेकंदांत पूर्ण होईल. ही तंत्रज्ञान जगभरातील अनेक आधुनिक विमानतळांवर यशस्वीपणे चालू आहे आणि भारतातही दिल्ली, बेंगलुरू सारख्या ठिकाणी biometric चाचण्या झाल्या आहेत. NMIA वर ही सुविधा सुरू झाल्याने मुंबईतील लाखो प्रवाशांना फायदा होईल.

नवी मुंबई विमानतळ कुठे आणि का वेगळं ठरेल?

नवी मुंबई विमानतळ (NMIA) मुंबईच्या पूर्वेकडील पानवेल जवळ उभारला जात असून, तो २०२५ पर्यंत पूर्ण क्षमतेवर चालू होईल. हा विमानतळ वर्षाला ९ कोटी प्रवाशांची वाहतूक करेल आणि त्यासाठी अत्याधुनिक तंत्रज्ञान वापरलं जात आहे. Face-to-Fly ही सुविधा याचाच भाग आहे जी बोर्डिंग प्रक्रियेला वेग देईल आणि गर्दी कमी करेल. चेंबूर, नेरुळ, पनवेल भागातील प्रवाशांसाठी हा विमानतळ जवळचा पर्याय ठरेल आणि मुंबईच्या चेंबूर विमानतळाच्या गर्दीवरून दिलासा मिळेल. ही तंत्रज्ञान वापरून विमानतळ सुरक्षित आणि कार्यक्षम बनेल.

बोर्डिंग प्रक्रिया कशी सोपी होईल?

सुरुवातीला प्रवाशाला airline app किंवा NMIA च्या वेबसाइटवरून face registration करावी लागेल, ज्यात आधार कार्ड किंवा passport लिंक होईल. नंतर check-in counter वर जाऊन चेहरा स्कॅन केल्यावर luggage tag आणि digital boarding pass मिळेल. Security check ला देखील चेहरा दाखवून जावं लागेल आणि शेवटी boarding gate वर ५ सेकंदात ओळख पटवून विमानात जावं लागेल. यामुळे कागदपत्रं हरवण्याचा धोका कमी होईल आणि गर्दीत गोंधळ होणार नाही. विशेषत: कौटुंबिक प्रवास, ज्येष्ठ नागरिकांसाठी हे सोपं पडेल.

सुरक्षितता आणि गोपनीयतेचा प्रश्न काय?

Facial recognition मध्ये AI algorithms चेहर्याच्या १०० हून अधिक वैशिष्ट्यांचा (जसं डोळ्यांचं अंतर, नाकाची आकृती) अभ्यास करतात जे कॉपी करणं अशक्य आहे. ही डेटा encrypted असते आणि फक्त त्या प्रवाशासाठी वापरली जाते, नंतर डिलीट होते. भारत सरकारच्या DGCA आणि BCAS नियमांनुसार ही तंत्रज्ञान सुरक्षित आहे, पण काही तज्ज्ञ गोपनीयतेचा मुद्दा उपस्थित करतात. तरीही जगभरात ९०% पेक्षा जास्त अचूकता सिद्ध झाली आहे. NMIA वरही याची कठोर तपासणी होईल.

दरवर्षी कोट्यवधी प्रवाशांना फायदा कसा?

मुंबई विमानतळावर दररोज लाखो प्रवासी येतात आणि बोर्डिंगमधील विलंबामुळे उड्डाणं लांबतात. Face-to-Fly ने हा वेळ ७०-८०% कमी होईल ज्यामुळे विमानतळाची क्षमता वाढेल. पर्यटक, व्यवसाय प्रवासी, NRI सगळ्यांना फायदा होईल आणि भारतातील aviation sector ला boost मिळेल. ही तंत्रज्ञान २०२६ पर्यंत अनेक भारतीय विमानतळांवर येईल.

इतर देशांत Face-to-Fly ची यशोगाथा

दुबई, सिंगापूर, अमेरिकेच्या JFK सारख्या विमानतळांवर ही तंत्रज्ञान वर्षानुवर्षे चालू आहे आणि प्रवाशांची संतुष्टी ९५% पेक्षा जास्त आहे. चीनमध्ये तर पूर्णपणे biometric airports आहेत. भारतातही हे यशस्वी होईल कारण Adani Group सारखे operators हे व्यवस्थापित करतील.

भविष्यात आणखी काय नवीन तंत्रज्ञान येईल?

Face-to-Fly नंतर NMIA वर touchless baggage handling, AI crowd management, drone surveillance सारखी तंत्रज्ञानं येतील. हे सर्व digital India चा भाग आहे.

FAQs

1. प्रश्न: Face-to-Fly कशासाठी वापरलं जाईल?
   उत्तर: बोर्डिंग प्रक्रिया वेगवान करण्यासाठी, चेहरा स्कॅन करून ५ सेकंदात ओळख पटवून digital पास मिळवण्यासाठी.
2. प्रश्न: नोंदणी कशी करावी लागेल?
   उत्तर: Airline app किंवा विमानतळ kiosk वरून चेहरा स्कॅन करून आधार/pasport लिंक करावं लागेल.
3. प्रश्न: सुरक्षित आहे का ही तंत्रज्ञान?
   उत्तर: हो, encrypted data आणि ९९% अचूकता असते; सरकारच्या नियमांनुसार गोपनीयता राखली जाते.
4. प्रश्न: कोणत्या विमानतळावर सुरू होतंय?
   उत्तर: नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर (NMIA) लवकरच सुरू होईल.
5. प्रश्न: पारंपरिक तिकिटाची गरज नाही का?
   उत्तर: नाही, फक्त चेहरा पुरेसा; पण सुरुवातीला app registration आवश्यक.