कमला नेहरू रुग्णालयाचा इतिहासातील सर्वोत्तम पराक्रम

पुण्याच्या कमला नेहरू रुग्णालयात प्रसूती व स्त्रीरोग विभागाने अवघ्या 9 तासांत 17 शस्त्रक्रिया यशस्वी केल्या. टीमवर्क, नियोजन, OT व्यवस्थापन आणि रुग्णसेवेची ही रुग्णालयाच्या इतिहासातील सर्वोत्तम कामगिरी का ठरते, जाणून घ्या.

अवघ्या 9 तासांत 17 प्रसूती-स्त्रीरोग शस्त्रक्रिया! कमला नेहरू रुग्णालयाने कसा केला हा ‘मेडिकल चमत्कार’

कमला नेहरू रुग्णालयात 9 तासांत 17 शस्त्रक्रिया: पुण्यातील सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेसाठी मोठा क्षण

पुण्यासारख्या मोठ्या शहरात सरकारी रुग्णालयांबद्दल लोकांच्या मनात अनेक प्रश्न असतात. “इथे वेळ लागतो”, “सुविधा कमी आहेत”, “स्टाफ कमी आहे” अशा चर्चा अनेकदा ऐकू येतात. पण त्याच पुण्यातील कमला नेहरू रुग्णालयाने एक अशी कामगिरी केली, जी ऐकून अनेकांचा दृष्टिकोन बदलू शकतो. रुग्णालयाच्या प्रसूती व स्त्रीरोग विभागाने अवघ्या 9 तासांत 17 प्रसूती व स्त्रीरोग शस्त्रक्रिया यशस्वी करून रुग्णालयाच्या इतिहासातील सर्वोत्तम यश म्हणून नोंद मिळवली, अशी माहिती समोर आली आहे. हे केवळ “रिकॉर्ड” म्हणून पाहण्याऐवजी सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेतील नियोजन, शिस्त आणि टीमवर्कचं उत्तम उदाहरण म्हणून पाहण्याची गरज आहे.

ही बातमी का महत्त्वाची आहे? 17 सर्जरी म्हणजे फक्त आकडा नाही

9 तासांत 17 शस्त्रक्रिया म्हणजे दर तासाला जवळपास दोन ऑपरेशन्सच्या गतीने काम झालं, असं साधारण चित्र तयार होतं. प्रसूती आणि स्त्रीरोगातील सर्जरी अनेकदा वेळेवर करावी लागते, कारण इथे आई आणि बाळ दोघांचं आरोग्य एका निर्णयावर अवलंबून असतं. काही सर्जरी नियोजित असू शकतात, तर काही अत्यावश्यक परिस्थितीत तातडीने कराव्या लागतात. अशा वेळी ऑपरेशन थिएटरची उपलब्धता, अॅनेस्थेसिया टीम, रक्तपुरवठा, उपकरणं, निर्जंतुकीकरण, आणि पोस्ट-ऑप केअर हे सगळं एका साखळीप्रमाणे जुळून यायला लागतं. म्हणूनच 17 सर्जरींचा हा आकडा ‘संख्या’ म्हणूनच नव्हे, तर ‘सिस्टम’ म्हणून महत्त्वाचा ठरतो.

कमला नेहरू रुग्णालय: सार्वजनिक आरोग्याचा आधार

कमला नेहरू रुग्णालय हे पुण्यातील महत्त्वाचं सार्वजनिक रुग्णालय मानलं जातं. अनेक मध्यमवर्गीय आणि आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत कुटुंबांसाठी इथली सेवा हा मोठा आधार असतो. प्रसूती व स्त्रीरोग विभागात रोज मोठ्या प्रमाणावर रुग्ण येतात, कारण शहरातील काही भागात खासगी रुग्णालयांचा खर्च सर्वांना परवडत नाही. अशा परिस्थितीत सरकारी रुग्णालयात इतक्या कमी वेळात इतक्या शस्त्रक्रिया यशस्वी होणं, हे रुग्णांसाठीही विश्वास वाढवणारं ठरतं.​

या ‘9 तासांच्या मिशन’मागे नेमकं काय असू शकतं?

लोकमतच्या वृत्तात 9 तासांत 17 शस्त्रक्रिया झाल्याचं नमूद आहे. अशा कामगिरीमागे काही ठोस गोष्टी सामान्यतः काम करत असतात. एक म्हणजे नियोजन: कोणत्या रुग्णाला कोणत्या वेळेत ऑपरेशन करायचं, कोणत्या OT मध्ये करायचं, आणि कोणत्या टीमकडे कोणती केस द्यायची, हे आधीच ठरवलं तर वेळ वाचतो. दुसरं म्हणजे समन्वय: सर्जन, अॅनेस्थेटिस्ट, OT नर्स, वॉर्ड स्टाफ, लॅब, रेडिओलॉजी आणि रक्तपेढी यांच्यात क्षणाक्षणाला समन्वय लागतो. तिसरं म्हणजे स्टँडर्ड ऑपरेटिंग प्रोसीजर (SOP): प्रत्येक टप्प्यावर ठरलेली प्रक्रिया पाळली तर ‘घाई’ असूनही ‘गडबड’ होत नाही.

प्रसूती व स्त्रीरोग शस्त्रक्रिया: का वेळेला इतकं महत्त्व असतं?

प्रसूती विभागात काही केस वेळेवर हाताळल्या नाहीत तर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. उदाहरणार्थ, काही प्रसंगी तातडीने सी-सेक्शन करणे आवश्यक ठरते. स्त्रीरोगातील काही शस्त्रक्रिया रक्तस्राव, वेदना, संसर्ग किंवा इतर गुंतागुंत टाळण्यासाठी तातडीने कराव्या लागतात. त्यामुळे “OT फ्री नाही”, “डॉक्टर उपलब्ध नाहीत” अशा कारणांनी विलंब झाला तर रुग्णाच्या जीवावर बेतू शकतं. अशा पार्श्वभूमीवर 9 तासांत 17 शस्त्रक्रिया म्हणजे रुग्णालयाने तातडीच्या निर्णयक्षमतेचा आणि क्षमतेचा ठसा उमटवला, असं म्हणता येईल.​

ऑपरेशन थिएटर मॅनेजमेंट: वेग आणि सुरक्षितता यांचा तोल

“जास्त ऑपरेशन्स” म्हटलं की काही लोकांच्या मनात पहिला प्रश्न येतो: “सुरक्षितता कमी झाली का?” खरं तर वैद्यकीय कामात वेग हा उद्देश नसतो, उद्देश असतो रुग्ण सुरक्षित ठेवणे आणि परिणाम चांगले मिळवणे. पण वेळेत सेवा देणंही तेवढंच महत्त्वाचं असतं. OT मध्ये वेळ वाचवण्याचे अनेक वैध मार्ग असतात, जसे की योग्य केस-सीक्वेन्सिंग, उपकरणांची पूर्वतयारी, एकाचवेळी दोन टीम्सची parallel workflow, आणि पोस्ट-ऑप बेडची उपलब्धता निश्चित करणे. जर हे घटक व्यवस्थित जुळले, तर वेग वाढतो आणि गुणवत्ता टिकते.​

पब्लिक हॉस्पिटलमध्ये ‘रिकॉर्ड’ याचा खरा अर्थ काय?

खासगी रुग्णालयांत जास्त संसाधनं असू शकतात, पण सरकारी रुग्णालयांत रुग्णसंख्या मोठी आणि संसाधनं तुलनेनं मर्यादित असू शकतात. अशा ठिकाणी मोठ्या प्रमाणात शस्त्रक्रिया यशस्वी होणं म्हणजे व्यवस्थापनाचा आणि मानवी मेहनतीचा विजय असतो. हा पराक्रम म्हणजे “आमच्याकडेही क्षमता आहे” असा संदेश आहे. तो संदेश रुग्णांना धीर देतो, कर्मचाऱ्यांना प्रेरणा देतो आणि प्रशासनाला सुधारणा करण्यासाठी आधार देतो.​

ही कामगिरी टिकवण्यासाठी पुढे काय आवश्यक आहे?

एक दिवसाची उत्तम कामगिरी ही सुरुवात असते. ती सातत्याने टिकवायची असेल तर काही गोष्टींवर भर देणं महत्त्वाचं ठरतं. OT आणि ICU बेड उपलब्धता वाढवणे, स्टाफिंग पॅटर्न मजबूत करणे, उपकरणांची नियमित देखभाल, आणि इमर्जन्सी व्यवस्थापनात प्रशिक्षण या गोष्टी सातत्याने झाल्या पाहिजेत. तसेच, रुग्णांच्या फॉलो-अप आणि इन्फेक्शन कंट्रोलवर सतत लक्ष ठेवलं, तर “वेग” आणि “गुणवत्ता” दोन्ही टिकू शकतात.​

रुग्ण आणि कुटुंबांसाठी याचा अर्थ काय?

या बातमीचा सर्वात मोठा फायदा हा रुग्णांना होतो. कारण जेव्हा सार्वजनिक रुग्णालयात ऑपरेशनची वाट पाहण्याचा कालावधी कमी होतो, तेव्हा वेदना, गुंतागुंत, आणि आर्थिक ताण कमी होतो. बऱ्याच कुटुंबांसाठी प्रसूतीचा काळ आधीच ताणाचा असतो; त्यात विलंब आणि अनिश्चितता आली, तर चिंता वाढते. 9 तासांत 17 सर्जरींची कामगिरी म्हणजे “तुम्ही वेळेत उपचार मिळवू शकता” हा विश्वास निर्माण होतो.​

कमला नेहरू रुग्णालयासाठी ‘सर्वोत्तम यश’ हे कशाचं संकेत आहे?

लोकमतच्या वृत्तात ही कामगिरी रुग्णालयाच्या इतिहासातील सर्वोत्तम यश असल्याचं म्हटलं आहे. हा दावा केवळ कौतुकासाठी नाही, तर गेल्या अनेक वर्षांत रुग्णालयात विकसित होत गेलेल्या टीमवर्कचा, व्यवस्थापनाचा आणि वैद्यकीय कौशल्याचा परिणाम असू शकतो. अशा यशामुळे इतर महापालिका रुग्णालयांनाही प्रेरणा मिळते की योग्य नियोजन, समन्वय आणि नेतृत्व असेल तर मोठ्या प्रमाणात सेवा देणं शक्य आहे.​

समाजाने काय शिकावं?

या घटनेतून एक साधी गोष्ट लक्षात येते: चांगली सेवा ही केवळ ‘पैशांवर’ नाही, तर ‘प्रणाली’ आणि ‘माणसांवर’ टिकून असते. डॉक्टर, नर्स, वॉर्डबॉय, लॅब टेक्निशियन, सफाई कर्मचारी, व्यवस्थापन अधिकारी – प्रत्येकाची छोटी भूमिका एकत्र आली की मोठा परिणाम दिसतो. त्यामुळे सरकारी रुग्णालयांमध्ये सुधारणा करायची असेल, तर तिथल्या कर्मचाऱ्यांच्या कष्टाला सन्मान, संसाधनं आणि सुरक्षित कार्यपरिसर देणं गरजेचं आहे.​

FAQs

1. प्रश्न: कमला नेहरू रुग्णालयात नेमकं काय विक्रमात्मक काम झालं?
   उत्तर: पुण्याच्या कमला नेहरू रुग्णालयातील प्रसूती व स्त्रीरोग विभागाने अवघ्या 9 तासांत 17 प्रसूती व स्त्रीरोग शस्त्रक्रिया यशस्वी केल्या, आणि ही कामगिरी रुग्णालयाच्या इतिहासातील सर्वोत्तम यश म्हणून नोंदवली गेली.
2. प्रश्न: 9 तासांत 17 सर्जरी म्हणजे सुरक्षिततेवर परिणाम होतो का?
   उत्तर: वेग हा उद्देश नसून वेळेत उपचार देणं हा उद्देश असतो. योग्य नियोजन, OT प्रोटोकॉल, स्टाफ समन्वय आणि पोस्ट-ऑप केअरची व्यवस्था असेल, तर वेग वाढूनही गुणवत्ता टिकू शकते.​
3. प्रश्न: अशा प्रकारच्या OBGYN सर्जरींमध्ये ‘वेळ’ का महत्त्वाची असते?
   उत्तर: प्रसूती आणि स्त्रीरोगातील काही केसेस तातडीच्या असतात; विलंब झाला तर आई किंवा बाळासाठी धोका वाढू शकतो. म्हणून वेळेत शस्त्रक्रिया करणं अत्यंत महत्त्वाचं ठरतं.​
4. प्रश्न: ही कामगिरी सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्थेसाठी काय संदेश देते?
   उत्तर: सरकारी रुग्णालये योग्य व्यवस्थापन आणि टीमवर्कमुळे मोठ्या प्रमाणावर प्रभावी सेवा देऊ शकतात, हा सकारात्मक संदेश यातून जातो.​
5. प्रश्न: पुढे अशा कामगिरी सातत्याने होण्यासाठी काय गरज आहे?
   उत्तर: स्टाफिंग मजबूत करणे, OT/ICU क्षमता, उपकरणांची देखभाल, इन्फेक्शन कंट्रोल आणि इमर्जन्सी प्रशिक्षण या गोष्टी सातत्याने सुधारल्या तर अशी गुणवत्ता टिकू शकते.