स्थायी समितीसमोर शनिवारी PCMC बजेट – हवामान बजेट आणि नागरिक सूचना यांचा काय परिणाम?

पिंपरी चिंचवड महानगरपालिकेचा २०२६-२७ चा बजेट शनिवारी २८ फेब्रुवारीला स्थायी समितीसमोर सादर होणार. नागरिक सहभाग, हवामान बजेटसह विकास योजना.

पिंपरी चिंचवड महापालिकेचा बजेट शनिवारी सादर – किती कोटींचा अंदाजपत्रक, नागरिकांना फायदा होणार का?

पिंपरी चिंचवड महानगरपालिकेचा २०२६-२७ चा बजेट शनिवारी स्थायी समितीसमोर

पिंपरी चिंचवड महानगरपालिका (PCMC) च्या नागरिकांना शनिवारी २८ फेब्रुवारीला एक महत्त्वाची बातमी आहे – २०२६-२७ च्या आर्थिक वर्षाचा अर्थसंकल्प स्थायी समितीसमोर सादर होणार आहे. आयुक्त शेखर सिंग यांच्या नेतृत्वाखालील या बजेटमध्ये नागरिकांचा सहभाग आणि हवामान बजेट ही दोन खास वैशिष्ट्यं अपेक्षित आहेत, जसं गेल्या वर्षी २०२५-२६ साठी झालं होतं. स्थायी समितीची स्थापना उशिरा झाल्याने बजेट थोडं उशिरा येत असलं तरी, नियमांनुसार २८ फेब्रुवारीपर्यंत सादर करणं बंधनकारक असल्याने हे शनिवारचं कार्यक्रम ठरलं. नागरिकांच्या सूचना, विकासकामं, करवाढीचा प्रश्न आणि हिरवी योजना यावर सगळ्यांची नजर असेल.

गेल्या वर्षीचा बजेट: ९६७५ कोटींचा आकडा

२०२५-२६ साठी PCMC ने ६२५६ कोटींचा मूळ बजेट आणि केंद्र-राज्य योजनांसह ९६७५ कोटी २७ लाखांचा एकूण बजेट सादर केला होता. यात मिळकत कर किंवा पाणीपट्टीत कोणतीही वाढ नव्हती, ज्यामुळे नागरिकांमध्ये समाधान व्यक्त झालं. पहिल्यांदाच नागरिकांकडून २२७९ सूचना मागवल्या गेल्या, त्यापैकी ७८६ चा समावेश करण्यात आला, हा लोकशाहीचा चांगला पायरी होता. हवामान बजेटसाठी ३२४ अधिकाऱ्यांना प्रशिक्षण देण्यात आलं, ज्यामुळे कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यावर भर देण्यात आला. यंदा २०२६-२७ साठीही असाच ट्रेंड अपेक्षित असून, शेवटचा बॅलन्स ५ कोटी ठेवण्याचा हेतू दिसतो.

स्थायी समितीची भूमिका आणि उशीर का?

PCMC मध्ये स्थायी समिती ही बजेट मंजुरीसाठी महत्त्वाची असते, जी सभागृहाच्या निवडणुकीनंतर स्थापन होते. गेल्या महिन्यात निवडणुका झाल्या, पण स्थापनेत उशीर झाल्याने बजेटही थोडं उशिरा येत आहे. शनिवारी आयुक्त शेखर सिंग किंवा मुख्य लेखाधिकारी प्रवीण जैन हे बजेट सादर करतील, जसं गेल्या वर्षी झालं. समितीने तपासणी करून सभागृहात मांडणं अपेक्षित असून, यात विकासकामांसाठी तरतुदी, नवीन योजना यावर चर्चा होईल. नागरिकांच्या सूचना पुन्हा मागवल्या गेल्या असतील, ज्यामुळे बजेट लोककेंद्रित राहील.

नागरिक सहभागाची खासियत काय?

PCMC ने पहिल्यांदाच नागरिकांना बजेट प्रक्रियेत बोलावून घेतलं, ज्यामुळे त्यांच्या गरजा, समस्या थेट बजेटात समाविष्ट झाल्या. २०२५-२६ मध्ये २२७९ सूचना मिळाल्या, त्यापैकी बहुतांश विकास, रस्ते, पाणीपुरवठा यांवर होत्या आणि त्या बजेटात घेण्यात आल्या. यंदाही असाच प्रक्रिया अपेक्षित असून, हे PCMC ला “नागरिकप्रथम” संस्था म्हणून ओळख मिळवून देईल. अशा सहभागामुळे बजेट फक्त कागदावर राहणार नाही, तर प्रत्यक्ष कामांमध्ये बदल दिसेल. हे महाराष्ट्रातील इतर महानगरपालिकांसाठीही आदर्श ठरू शकतं.

हवामान बजेट: PCMC ची हिरवी वाटचाल

हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर PCMC ने “क्लायमेट बजेटिंग” सुरू केलं, ज्यात कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी वेगळी तरतूद. ३२४ अधिकाऱ्यांना प्रशिक्षण देऊन हिरव्या पुलांचं बांधकाम, जंक्शन सुधारणा, हरित क्षेत्र वाढ यावर भर. यंदा २०२६-२७ मध्येही ही योजना कायम राहील, ज्यामुळे पिंपरी चिंचवड ही “सस्टेनेबल सिटी” म्हणून ओळखली जाईल. नागरिकांच्या सूचनांमधूनही हरित योजना वाढतील. हे बजेट पर्यावरण आणि विकासाचं संतुलन साधेल.

विकासकामांसाठी किती तरतूद?

गेल्या बजेटमध्ये विविध विकासकामांसाठी ११५० कोटी, क्षेत्रीय विकासासाठी ११६२ कोटी तरतूद होती. यंदा PCMC सिटी सेंटर, अन्नासाहेब मगर स्टेडियम, संविधान भवन, इंडस्ट्रियल ट्रेनिंग सेंटर, नवीन प्रशासकीय इमारत, DP रोड्स यांसारख्या मोठ्या प्रकल्पांसाठी मोठी तरतूद अपेक्षित. मॉबिलिटी सुधारणेसाठी जंक्शन आणि ग्रीन ब्रिजेसवर भर. शहरी गरीबांसाठी BSUP ला १८९८ कोटी, जेंडर बजेटसाठी ८३ कोटी तरतुदी होत्या, तशाच यंदाही. हे प्रकल्प पूर्ण झाल्यास शहराची ओळख बदलेल.

प्रॉपर्टी टॅक्स गोळा करण्यासाठी नवे तंत्र

प्रॉपर्टी टॅक्स वसुलीसाठी ड्रोन इमेजिंग, डिजिटल टूल्सचा वापर वाढवण्यात येणार. यामुळे गोळा होणारा महसूल वाढेल आणि बजेटची ताकद बळकट होईल. गेल्या वर्षी अपेक्षित महसूल ५८४१ कोटी (ओपनिंग बॅलन्ससह), यंदा ६२५६ कोटी, खर्च ६२५१ कोटी असा संतुलित अंदाज. हे तंत्रज्ञान नागरिकांना पारदर्शकता देईल आणि टॅक्स बोजा कमी ठेवेल.

नागरिकांसाठी काय अपेक्षा?

नागरिकांना रस्ते, पाणी, कचरा व्यवस्थापन, शिक्षण, आरोग्य यावर भर अपेक्षित आहे. मागील वर्षी करवाढ न झाल्याने यंदाही तशीच अपेक्षा. बजेट मंजूर झाल्यावर प्रत्यक्ष कामं कधी सुरू होतात हा मोठा प्रश्न राहील. PCMC ने “इंटरनॅशनली रेकग्नाईज्ड सस्टेनेबल सिटी” करण्याचा मानस असल्याने हे बजेट महत्त्वाचं.

FAQs (Marathi)

1. प्रश्न: PCMC चा बजेट शनिवारी सादर होणार का?
   उत्तर: होय, २८ फेब्रुवारी शनिवारी स्थायी समितीसमोर २०२६-२७ चा अर्थसंकल्प सादर होणार; स्थापनेतील उशीरामुळे हे तारीख ठरली.
2. प्रश्न: गेल्या वर्षी PCMC बजेट किती होतं?
   उत्तर: २०२५-२६ साठी मूळ ६२५६ कोटी, एकूण ९६७५ कोटी २७ लाख; यंदाही समान ट्रेंड अपेक्षित.
3. प्रश्न: बजेटमध्ये नागरिक सहभाग कसा?
   उत्तर: नागरिकांकडून सूचना मागवल्या जातात, गेल्या वर्षी २२७९ पैकी ७८६ समाविष्ट; यंदाही असाच.
4. प्रश्न: हवामान बजेट म्हणजे काय?
   उत्तर: कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी वेगळी तरतूद, अधिकाऱ्यांना प्रशिक्षण; हरित प्रकल्पांवर भर.​
5. प्रश्न: यंदा करवाढ होईल का?
   उत्तर: गेल्या वर्षी मिळकत-पाणी करात वाढ नव्हती; यंदाही संतुलित बजेटसाठी वाढ नसण्याची शक्यता.