“मग जीभ कापाच!” हर्षवर्धन सपकाळांचं भाजपला थेट आव्हान

टिपू सुलतान–शिवाजी महाराज विधानावरून उठलेल्या वादात काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष हर्षवर्धन सपकाळांनी भाजपला “मी चुकीचं बोललो सिद्ध करा, नाहीतर जीभ कापा” असं आव्हान दिलं. भाजपच्या निदर्शनांनंतर तणाव वाढला.

 भाजपने १० लाखांचं ‘बक्षीस’ जाहीर केलं? सपकाळ म्हणाले, “मी थांबणार नाही” – प्रकरणाची पूर्ण कथा

हर्षवर्धन सपकाळांचं भाजपला आव्हान: “मग माझी जीभ कापा” – वाद नेमका कशावरून पेटला?

महाराष्ट्रात राजकारण अनेकदा मुद्द्यांपेक्षा भावनांवर जास्त तापतं, हे पुन्हा एकदा दिसून आलं. काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष हर्षवर्धन सपकाळ यांनी केलेल्या एका वक्तव्यावरून भाजप आक्रमक झाला आणि त्यानंतर सपकाळांनीही तितक्याच टोकाच्या शब्दांत “मग जीभ कापाच” असं आव्हान देत राजकीय वातावरण अधिकच पेटवलं. या प्रकरणात केवळ आरोप–प्रत्यारोप नाहीत, तर इतिहास, प्रतीक, श्रद्धा, राजकीय ध्रुवीकरण आणि लोकशाहीतील भाषेची पातळी हे सगळे मुद्दे एकाचवेळी समोर आले आहेत. म्हणूनच हा वाद फक्त एका भाषणापुरता मर्यादित न राहता राज्यभर चर्चेचा विषय ठरला.

वादाची सुरुवात: टिपू सुलतान आणि शिवाजी महाराजांच्या संदर्भातून झालेली चर्चा

या वादामागे मूळ कारण म्हणजे टिपू सुलतानच्या फोटो/प्रतिमेच्या मुद्द्यावर सुरू झालेली राजकीय धुसफूस आणि त्यातच सपकाळांनी केलेली ऐतिहासिक संदर्भाची मांडणी. बातम्यांनुसार, सपकाळ म्हणाले की छत्रपती शिवाजी महाराज हे महान योद्धा-राजे होते, त्यांनी स्वातंत्र्य आणि धैर्याची प्रेरणा दिली, आणि टिपू सुलताननेही ब्रिटिशांविरोधात धैर्याने लढा दिला होता. सपकाळांचा दावा असा आहे की त्यांनी शिवाजी महाराजांविषयी कोणताही अपमानास्पद उल्लेख केला नाही, पण त्यांच्या वक्तव्याचा अर्थ काढून त्यावरून भाजपने संताप व्यक्त केला.

भाजपची प्रतिक्रिया: निदर्शने, घोषणाबाजी आणि ‘बक्षीस’ जाहीर केल्याचा दावा

या विधानानंतर राज्यातील विविध ठिकाणी भाजप कार्यकर्त्यांनी निषेध मोर्चे काढल्याची माहिती समोर आली. अहिल्यानगरमध्ये भाजपच्या आंदोलनादरम्यान सपकाळांची ‘जीभ कापणाऱ्याला’ १० लाख रुपयांचं बक्षीस जाहीर केल्याचा दावा वृत्तांमध्ये आला. याच घोषणेवरून विरोधकांनी भाजपवर टीका केली की अशा प्रकारची भाषा आणि उचकावणी लोकशाहीसाठी घातक आहे. हे प्रकरण सोशल मीडियावरही मोठ्या प्रमाणात पसरलं आणि राजकीय कार्यकर्त्यांमध्ये तणाव वाढल्याचं चित्र दिसलं.

सपकाळांचं उत्तर: “मी चुकीचं बोललो हे सिद्ध करा, नाहीतर…”

या सगळ्या पार्श्वभूमीवर हर्षवर्धन सपकाळ यांनी उलट आव्हान दिलं. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, “मी ब्रिटिशांविरोधातील प्रतिकाराबाबत काहीही तांत्रिक किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या चुकीचं बोललो असेल, तर भाजपने ते सिद्ध करावं; नाहीतर जीभ कापायची असेल तर कापा.” तसेच त्यांनी असंही म्हटलं की, भाजप त्यांच्यावर दबाव टाकत असेल तरी ते भाजपविरोधातील ‘उघड’ बोलणं थांबवणार नाहीत. हा प्रतिसाद जितका आक्रमक आहे, तितकाच तो राजकीयदृष्ट्या धोकादायकही मानला जातो, कारण अशा वाक्यांमुळे समर्थक-कार्यकर्त्यांमध्ये अधिक उन्माद निर्माण होण्याची शक्यता असते.

नेत्यांची भूमिका आणि राजकीय संदेश: मुद्दे बदलण्याचा आरोप

सपकाळांनी या वादाला फक्त इतिहासापुरता मर्यादित न ठेवता व्यापक राजकीय मुद्द्यांकडे वळवलं. त्यांनी दावा केला की भाजप उद्योगपतींच्या फायद्यासाठी काम करतो, अमेरिकेशी संबंधित व्यापार करार, शेतकऱ्यांचे प्रश्न, संविधान बदलण्याचे आरोप, आणि समाजात हिंदू–मुस्लिम द्वेष पसरवण्याचे मुद्दे त्यांनी उपस्थित केले. त्यांच्या प्रश्नांचा रोख असा होता की “माझी जीभ कापून शेतकऱ्यांचे प्रश्न सुटतील का, चीनने व्यापलेला भूभाग परत मिळेल का?” अशा प्रश्नांमुळे हा वाद केवळ भावनिक मुद्दा न राहता ‘पॉलिटिकल नैरेटिव्ह’ची लढाई बनतो.

पोलिस कारवाई, तक्रारी आणि तणाव: कायदेशीर बाजू काय सांगते?

या प्रकरणात आंदोलने आणि घोषणाबाजी वाढल्यानंतर काही ठिकाणी पोलिसांत तक्रारी दाखल झाल्याच्या बातम्या आहेत. काही वृत्तांनुसार पुणे पोलिसांनी सपकाळ आणि भाजप नेत्यांविरोधात क्रॉस-एफआयआर नोंदवल्याचंही म्हटलं गेलं. याचा अर्थ असा की एका बाजूने केलेल्या तक्रारीनंतर दुसऱ्या बाजूनेही प्रत्युत्तरादाखल तक्रार झाली आणि दोन्ही बाजूंची कायदेशीर प्रक्रिया सुरू झाली. अशा वेळी तपास यंत्रणा सहसा भाषणातील शब्द, संदर्भ, व्हिडिओ क्लिप्स, प्रत्यक्ष साक्षीदार आणि सार्वजनिक शांततेवर झालेला परिणाम याचा आधार घेऊन पुढची भूमिका ठरवते.​

लोकशाहीतील भाषेची पातळी: ‘विरोध’ आणि ‘उकसवणी’ यातली रेषा

राजकारणात निषेध, टीका आणि प्रत्युत्तर हे सामान्य आहे. पण “जीभ कापा” अशी धमकीसारखी भाषा किंवा “कापा तर कापा” अशा शैलीतलं आव्हान – या दोन्ही गोष्टी संवादाची पातळी खाली आणतात. समाजात आधीच ध्रुवीकरण असताना, अशा प्रकरणातून कार्यकर्त्यांमध्ये अधिक आक्रमकता वाढू शकते. इतिहासातील व्यक्तिमत्त्वे आणि धर्म–ओळख यांसारख्या संवेदनशील मुद्द्यांवर बोलताना नेत्यांनी अधिक संयम पाळणं अपेक्षित असतं, अन्यथा एक वाक्य संपूर्ण राज्यात वणवा पेटवू शकतं.

या वादाचा पुढचा टप्पा काय असू शकतो?

आता पुढे तीन गोष्टी निर्णायक ठरू शकतात. पहिली, सपकाळ त्यांच्या विधानाचं स्पष्टीकरण/भूमिका अधिक स्पष्ट करतात का आणि त्यातून वाद शांत होतो का. दुसरी, भाजपने ‘बक्षीस’ जाहीर करणाऱ्या व्यक्तींवर किंवा अशा घोषणांवर अधिकृत भूमिका घेतली तर तणाव कमी होऊ शकतो का. तिसरी, पोलिस तपास आणि कायदेशीर प्रक्रिया कोणत्या दिशेने जाते, यावर पुढची राजकीय धार ठरणार आहे. काही वेळा अशा वादातून राजकीय पक्षांना ‘मोबिलायझेशन’चा फायदा होतो, पण समाजातील विश्वास आणि शांतता याची किंमत मोठी असते.

५ FAQs

१) प्रश्न: हर्षवर्धन सपकाळांनी “जीभ कापा” असं का म्हटलं?
उत्तर: टिपू सुलतान–शिवाजी महाराज विधानावरून भाजपने विरोध केल्यानंतर, “मी ऐतिहासिकदृष्ट्या चुकीचं बोललो हे सिद्ध करा; नाहीतर जीभ कापायची असेल तर कापा” असं आव्हान त्यांनी दिलं.​

२) प्रश्न: भाजपकडून खरंच १० लाखांचं बक्षीस जाहीर करण्यात आलं का?
उत्तर: काही वृत्तांनुसार अहिल्यानगरमध्ये भाजप कार्यकर्त्यांच्या आंदोलनात सपकाळांची जीभ कापणाऱ्याला १० लाखांचं बक्षीस जाहीर केल्याचा दावा करण्यात आला आहे.

३) प्रश्न: हा वाद नेमका कोणत्या विधानावरून सुरू झाला?
उत्तर: सपकाळांच्या टिपू सुलतानबाबतच्या वक्तव्याच्या संदर्भातून आणि शिवाजी महाराजांचा उल्लेख असलेल्या त्यांच्या भाषणावरून वाद पेटला. सपकाळांचा दावा आहे की त्यांनी शिवाजी महाराजांचा अपमान केलेला नाही.

४) प्रश्न: या प्रकरणात पोलिस कारवाई झाली का?
उत्तर: वृत्तांनुसार पुणे पोलिसांनी सपकाळ आणि भाजप नेत्यांविरोधात क्रॉस-एफआयआर नोंदवल्याचं सांगितलं गेलं आहे.​

५) प्रश्न: या वादाचा राजकीय अर्थ काय?
उत्तर: हा वाद इतिहास–प्रतिमांच्या मुद्द्यावरून सुरू झाला असला तरी पुढे तो भाजप–काँग्रेसच्या व्यापक राजकीय आरोपांपर्यंत गेला, आणि सार्वजनिक भाषेची पातळी व लोकशाहीतील संयम यावरही प्रश्न उपस्थित झाले.