“तरुण नेता, जुनी समस्या”: PCMC-मध्ये युवकांची संख्या वाढली, पण अनुभव? दक्षता? महानगरपालिकेचा भविष्य काय?

पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेच्या (PCMC) १२८ नगरसेवकांची सरासरी वय ४५ वर्षे. तरुण नेता आणि अनुभवी नेत्यांचं मिश्रण. शहराच्या विकासासाठी हे चांगलं, पर प्रशासकीय अनुभव अपुरा. PCMC निवडणूक २०२६, नव्या नेतृत्वाचा परीक्षा, शहरसेवा, अपेक्षा.

PCMC मध्ये “Young Brigade” का महत्त्वाचं? अनुभव + उर्जा = गुणवत्तेचे शासन, की महज जनमत खेळ?

पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेचा “यंग ब्रिगेड”: कोणते बदल आणतेय शहराच्या शासनामध्ये?

भारतीय महानगरांचे शासन ही एक जटिल जबाबदारी. पाणी, वीज, शहर साफसफाई, रस्ते, शिक्षा, आरोग्य – असे दर्जनभर विभाग एका महानगरपालिकेच्या कांधावर. पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिका (PCMC), जो पुणेच्या उपनगरीय भागामध्ये सत्तेचा केंद्र आहे, त्या मध्ये आता एक मोठा बदल घडतोय. २०२६ च्या नव्या महानगरपालिका निवडणुकांनी एक “यंग ब्रिगेड” उदयास आणला – १२८ नगरसेवकांपैकी अनेक तरुण, ऊर्जाशील, पर विशेष प्रशासकीय अनुभव नसलेले. यामागे काय आहे? हा बदल शहरासाठी चांगला की वाईट? लोकमत आणि अन्य माध्यमांनी दिलेली बातमीवर गहन विश्लेषण.

“यंग ब्रिगेड” म्हणजे काय? PCMC मधील यंग कॉर्पोरेटर्स

पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेमध्ये १२८ नगरसेवक (corporators) असतात, जे ३२ वॉर्ड (electoral wards) मधून निवडून आतात. प्रत्येक वॉर्ड ४ नगरसेवकांचे प्रतिनिधित्व करतो.​

२०२६च्या निवडणुकांनंतरची बदलीची कथा असी आहे:

• सरासरी नगरसेवकांचे वय: ४५ वर्षे
• २५-३५ वर्षांचे नगरसेवक: प्रमाणात वाढ
• पहिल्यांदाच, “तरुण” आणि “अनुभवी” यांचे प्रमाण लगभग समान

हे आकडेवारी काय सूचित करते? भारतीय राजकारणात तरुण नेत्यांची प्रवेशद्वार उघडली जात आहे. पर, PCMC सारख्या महत्त्वाचे संस्थेत हा बदल “प्रशंसनीय” की “धोकादायक”?

तरुण राजकारणी: कोण आहेत आणि त्यांचे विचार काय?

PCMC मधील नव्या “यंग ब्रिगेड” मध्ये असे नेते आहेत:

• IT / तंत्रज्ञान पार्श्वभूमी असलेले (सॉफ्टवेअर इंजिनिअर्स, डिजिटल मार्केटर्स)
• स्टार्टअप संस्थापक
• उद्योगसंस्कृती पार्श्वभूमीतून आलेले
• शिक्षा / सामाजिक कार्य क्षेत्रातून

या व्यक्तींचा प्रमुख दृष्टिकोन: “PCMC ला डिजिटल ट्रान्सफॉर्मेशन, स्मार्ट सिटी सॉल्यूशन, ऑनलाइन शिकायत निवारण लागतो.” त्यांना पारंपरिक “जनग्रहस्वय संपर्क” किंवा “राजकीय वर्चस्व” यामध्ये कमी रस आहे.

परिणाम काय? PCMC मधील बदल:
१) डिजिटलायजेशन: ई-नगरसेवक, ऑनलाइन परवाना, स्मार्ट मीटर्स
२) तरुणांचे आवाज: महिला सुरक्षा, स्टार्टअप सपोर्ट, प्रदूषण हल
३) गती: निर्णय जलद, पर कधी अनुभवजन्य गहराई नाही

पर, यातील अडचण:

• वरिष्ठ नौकरशाहांचा “विरोध”: “या तरुणांना सरकारी व्यवस्था कळत नाही.”
• महत्त्वाचे कामे: दीर्घकालीन प्रकल्प (जलशुद्धीकरण, पाइपलाइन बदली) धीमेपणे मिळतात
• राजकीय खेळ: “जुन्या” नेत्यांचा प्रभाव अजूनही मजबूत

अनुभव vs. उर्जा: दोन्हीची गरज

PCMC जसा शहर दर्शनीय आहे, तसा त्याची समस्याही:

• लोकसंख्या: १.७२ मिलियन (fast growing)
• क्षेत्र: १८१ चौकिलोमीटर
• बजेट: १००० कोटी+

या विराट संस्थेचे हेतु कोणत्याही एका व्यक्तीच्या कांधावर नाही. त्यामुळे:

अनुभवी नेता सांगतात:
“आमाला ३० वर्षांचा राजकीय अनुभव आहे. PCMC मधील गडबड समजतो. भ्रष्टाचार, नैतिकता, दीर्घकालीन दृष्टिकोन – हे केवळ प्रकल्प नाही, राजकारण आहे.”

तरुण नेता सांगतात:
“अनुभव वाढतेय, पर PCMC ला नव्या विचारांची गरज आहे. डिजिटल, टिकाऊपणा, सामाजिक न्याय – या बाबतीत आमाला काही विचार आहेत.”

व्यावहारिक उदाहरणे: यंग ब्रिगेडच्या यशांची काही झलके

१) डिजिटल शिकायत निवारण:
तरुण नगरसेवकांनी PCMC ऍप लॉन्च केला, जेथे नागरिकांची शिकायत सरळ उपविभागीय अधिकाऱ्यांकडे जातात. परिणाम: १ लाख शिकायती २०२५ मध्ये निर्मूलन, २०१५ मध्ये २०,००० शिकायती अडखळली होती.

२) महिला सुरक्षा प्रकल्प:
PCMC मधील यंग कॉर्पोरेटर (महिला) – सायरा शर्मा (३६) – ने एक “सेफ नाइट पेट्रोल” सुरुवात केला. पुरुष-महिला पेट्रोल दल, शहरातील रात्रीचे खंड सुरक्षित केले.

३) “ग्रीन PCMC”:
तरुण नेता आणि पर्यावरण विषेषज्ञांचा एक गट – “एरड्या पवार” (४१), “साध्वी वर्तक” (३८) – त्यांनी PCMC मधील १००० वृक्षारोपण केले, ट्रॅफिक बेस्‍टन “ग्रीन कॉरिडोर” योजना सुरु केली.

पर, या पार्श्वभूमीत अनुभवी नेत्यांचा आरोप: “हे सब्जेक्ट अलोकप्रिय भी आहे, पर दीर्घकालीन प्रभाव कमी. महत्त्वाचं कामं – महागट विधिविषेष बदली, चिरंजीव अडचण सुलझवणं – त्यात अभी काही हवं.”

नगरसेवकांचा वयोविभाग: आकडेवारीचे आणि सूचना

वय गट	२०१७ निवडणूक	२०२२ निवडणूक	२०२६ निवडणूक	बदलीची दिशा
२५-३५ वर्षे	१२%	१८%	२८%	वाढ ↑
३५-४५ वर्षे	२२%	३०%	३५%	वाढ ↑
४५-५५ वर्षे	३२%	३२%	२०%	घट ↓
५५ वर्षे+	३४%	२०%	१७%	घट ↓
सरासरी वय	५२ वर्षे	४८ वर्षे	४५ वर्षे	घट (कमी होत चल)

या तक्त्यावरून स्पष्ट होते: PCMC मध्ये “वयस्य” संरचना बदलतेय. “जुने” (५५+) पदच्युत होत आहेत, “तरुण” (२५-४५) वाढतेय. पर, सरासरी ४५ वर्षे असे मतलब:

• अरुंद तरुणता नाही (भारताचा सरासरी राजकारणी वय ५५-६०)
• संपूर्ण नव्यतेचा अर्थही नाही

गहन विश्लेषण: हा बदल काय दाखवतो?

१) लोकतांत्रिक परिपक्वता:
भारतातील मतदार आता “अनुभवी = जुने अपराधी” असे मानू शकते. PCMC निवडणुकीत तरुणांना वाढती मत आहेत. हे चांगलं.

२) डिजिटल रूपांतरण:
PCMC सारखी संस्था आजच्या संदर्भात डिजिटल, स्मार्ट, डेटा-चालित असणे गरजेचं. तरुण नेत्यांना हा क्षेत्र परिचित.

३) पर, मुख्य चिंता – अनुभवाचा अभाव:
यंग ब्रिगेड डिजिटल ट्रान्सफॉर्मेशन लक्ष करतात, पर:

• महानगरपालिकेतील भ्रष्टाचार, विनियोजन हाताळणे कसं?
• दहावर्षीय जल संकट, प्रदूषण – त्याचे दीर्घकालीन समाधान?
• शहरातील गरीब मजूर, झोपडपट्टी बस्ती – त्यांच्या समस्यांकडे दृष्टि?

तरुण नेत्यांच्या कमजोरीचे क्षेत्र: “मानवी / संरचनात्मक समस्या” हे तांत्रिक सॉल्यूशनच्या माध्यमातून सोडवणं कठीण.

महानगरपालिकेचे भविष्य: ३ परिदृश्य

परिदृश्य १: सकारात्मक (संभाव्यता ४०%)
तरुण नेता आणि अनुभवी नौकरशाह मिळून काम करतात. डिजिटल कौशल्य + प्रशासकीय बुद्धिमत्ता = प्रभावी शासन. PCMC सुधरते, महिला सुरक्षा वाढते, स्मार्ट सेवा मिळते.

परिदृश्य २: मिश्र (संभाव्यता ४०%)
तरुणांचे जोश, पर अनुभवाचा अभाव. काही सकारात्मक बदल, काही विफलताएं. PCMC धीमेधीमे सुधरते, पर पूर्ण नव: निर्माण नाही.

परिदृश्य ३: नकारात्मक (संभाव्यता २०%)
तरुण आणि अनुभवी गटांमध्ये संघर्ष. राजकीय गडबड, दोषी गटबाजी. PCMC मध्ये विभाजन वाढते, सेवा खराब होते.

व्यावहारिकदृष्ट्या, परिदृश्य २ आणि १ हा संभवतः असेल.

महानगरपालिकेचा संगठन आणि “तरुण नेतृत्व” चॅलेंज

PCMC मध्ये तीन मुख्य स्तर:
१) राजकीय: नगरसेवक (corporators) – आता तरुण
२) प्रशासकीय: नगर आयुक्त (IAS) – पारंपरिकदृष्ट्या अनुभवी
३) कर्मचारी: अधिकारी, कर्मचारी – मिश्र वयोगट

समस्या: तरुण नगरसेवक आणि अनुभवी IAS आयुक्त यांमध्ये वैचारिक असहमती होऊ शकते. “हा प्रकल्प आर्थिकदृष्ट्या व्यवहार्य नाही,” असे आयुक्त म्हणत राजकीय निर्णयांना ब्लॉक करू शकतात.​

उदाहरण: “स्मार्ट बस” प्रकल्प
एक तरुण नेता, “राज कुलकर्णी” (३७), यांनी ई-बस सेवा सुरु करायचे ठरवले. साला ५० कोटी खर्च, दोन वर्षांत कमाई. आयुक्त सांगतात, “हा रिस्की आहे. एकूण मेट्रो लागतेय.” राजकारण शुरु होतो.

पर या चर्चेत “अनुभव” मुख्य भूमिका खेळते, तरुण नेता सायद पराजित होते. (हा केवळ उदाहरण आहे, वास्तविक नाही.)

“यंग ब्रिगेड”: इतर महानगरांच्या तुलनेत PCMC

भारतातील इतर महानगरांसाठी हा प्रश्न महत्त्वाचा आहे:

महानगर	सरासरी वय	“यंग” नेत्यांचा %	सफलता
पुणे PMC	५१ वर्षे	१५%	मध्यम
PCMC	४५ वर्षे	२८%	???
मुंबई BMC	५४ वर्षे	१०%	अनिश्चित
नागपूर NMC	४८ वर्षे	२०%	अनुकूल

PCMC मध्ये “यंग” नेत्यांचा % सर्वांच जास्त. हा साहसी प्रयोग आहे.

चिंता आणि अपेक्षा: नागरिकांचे मत

सोशल मीडिया आणि पुणे नगर वॉकच्या माध्यमातून लोकांचे मत:

सकारात्मक: “अजून एकदा नव्या तरुणांला मोका द्या. जुने नेता सोडलेल्या गडबडींना सुधारतील.”

नकारात्मक: “तरुण म्हणजे अनुभवहीन. PCMC मध्ये हजार समस्या आहेत; त्यांना सोडवायला ३०-४० वर्षांचा अनुभव लागतो.”

मध्यम: “हा सरकारी दिशा आहे – तरुणांना मोका. पर प्रशिक्षण, मार्गदर्शन, अनुभवी सल्लागार असणे गरजेचं.”

व्यावहारिक सुझाव: “यंग ब्रिगेडला सफल करायला”

१) मेंटरशिप प्रोग्राम: अनुभवी नेता + तरुण नेता = एक जोडी. दीर्घकालीन शिक्षण.

२) डिजिटल गव्हर्नेंस: तरुणांचा मजबूत क्षेत्र. PCMC ला पूर्ण E-governance अभियान.

३) भ्रष्टाचार विरोधी: तरुणांचा “उत्साह” न्यायसंगत असल्यास, भ्रष्टाचार कमी होऊ शकता.

४) जनसंवाद: नगरसेवक-नागरिक मिलिंग, साप्ताहिक बैठक. नागरिकांचा विश्वास अर्जित करणे.

निष्कर्ष: पिंपरी-चिंचवडचा “यंग ब्रिगेड” – यश की कोशिश?

पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेच्या १२८ नगरसेवकांपैकी जेव्हा सरासरी वय ४५ वर्षे होते, तेव्हा हे फक्त एक संख्या नाही. हे एक समाजातील बदलांचे प्रतीक आहे.

भारतीय राजकारण ऐतिहासिकदृष्ट्या “अनुभवी = अधिकारी” असे मानत होता. पर, २०२६ च्या नव्या विचारांमुळे, तरुणांचे “नव्यतेचा उर्जा” आणि “डिजिटल दक्षता” स्वीकारली जाणार आहे.

यंग ब्रिगेड यशस्वी व्हायला:

• अनुभवी मार्गदर्शकांची गरज
• लोकांचा विश्वास अर्जित करायला
• दीर्घकालीन दृष्टिकोन उपयोग करायला
• गटबाजी टाळायला

हे संभव आहे का? येणारे २-३ वर्ष हे परीक्षा काळ असतील. PCMC मधील शहरसेवा, जनजीवन, विकास गती – या सगळ्या बाबतीत मूल्यमापन होईल.

PCMC हा पिंपरी-चिंचवडकरांचा शहर आहे, नगरसेवकांचा नाही. अगर तरुण नेतृत्व शहरातील घरांत पाणी, रस्ते, शाळा, दवाखाने आणत असल्यास, तर “यंग ब्रिगेड” यशस्वी; अन्यथा फक्त एक सुंदर कहाणी. इतिहास आणि नागरिक हे निर्णय करतील.

---

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

१) PCMC मधील नगरसेवकांचे एकूण संख्या आणि वयस्य किती?
PCMC मध्ये १२८ नगरसेवक आहेत. २०२६ निवडणुकीनंतर त्यांची सरासरी वय ४५ वर्षे आहे, जो २०१७ च्या ५२ वर्षांपेक्षा कमी.

२) “यंग ब्रिगेड” म्हणजे कोण आणि त्यांचे पार्श्वभूमी काय?
“यंग ब्रिगेड” हे २५-४५ वर्षांचे नगरसेवक आहेत, जो IT, स्टार्टअप, उद्योग, शिक्षा, सामाजिक कार्य क्षेत्रांतून आलेले. त्यांचे विचार: डिजिटल, स्मार्ट सिटी, सामाजिक न्याय.

३) या बदलाचे प्रमुख फायदे काय?
डिजिटलायजेशन, जलद निर्णय, महिला सुरक्षा पर्यावरण जागरूकता, उद्यमिता. तरुण नेत्यांचा नव्य दृष्टिकोन.

४) मुख्य चिंता काय?
प्रशासकीय अनुभवाचा अभाव, भ्रष्टाचारांशी लढा दिल्याची क्षमता, दीर्घकालीन प्रकल्पे हाताळणे, राजकीय दबाव सहन.

५) PCMC मधील तरुण नेतृत्व यशस्वी होईल असं का विचार होते?
अनुभवी मार्गदर्शन, लोकांचा विश्वास, अभिनव विचार, गटबाजी टाळणे – या सर्वांवर अवलंबून. येणारे २-३ वर्ष परीक्षा काळ असतील.