Dwijapriya Sankashti 2026 ची तारीख, चंद्रोदय वेळा, पूजा विधी, उपवास नियम आणि धार्मिक महत्त्व — सखोल मार्गदर्शन.
द्विजप्रिय संकष्टी 2026 – तारीख, चंद्रोदय वेळा, पूजा विधी आणि महत्त्व
हिंदू धर्मात संकष्टी चतुर्थी हा दिवस एक विशेष धार्मिक पर्व मानला जातो. प्रत्येक महिन्याच्या कृष्णपक्षातील चतुर्थीला येणाऱ्या या संकष्टीला द्विजप्रिय संकष्टी असेही म्हणतात. या दिवशी श्रद्धाळू भक्त विशेष पूजा, उपवास, आणि चंद्र दर्शनाद्वारे देवता श्री-गणेश यांची कृपा प्राप्त करतात.
द्विजप्रिय संकष्टी दिवसाचा मुख्य हेतू मानसिक शांती, अडथळ्यांचा नाश, शुभ आरंभ आणि समृद्धीची प्राप्ती असतो.
या लेखात आपण लक्षात घेणार आहोत:
✔ द्विजप्रिय संकष्टी 2026 ची तारीख
✔ चंद्रोदय/चंद्रास्त वेळा
✔ पूजा विधी आणि उपवास नियम
✔ या दिवसाचा धार्मिक आणि आध्यात्मिक महत्त्व
संकष्टी चतुर्थी म्हणजे काय?
संकष्टी चतुर्थी हा एक पवित्र दिवस आहे जो महिन्याच्या कृष्णपक्षातील चौथ्या दिवशी येतो. याला कृपया, दुःख, अडथळे, तणाव, चिंता आणि नकारात्मकतेपासून मुक्ती मिळावी, ही अपेक्षा असते.
या दिवशी भक्त गणपतीची पूजा व उपासना करतात, जेणेकरून त्यांच्या जीवनातील अडथळे दूर होऊन सकारात्मक उर्जा आणि समृद्धी येईल.
दिवसभर उपवास ठेवण्याचा मुख्य हेतू म्हणजे मानसिक आणि शाररिक संयमातून आध्यात्मिक प्राप्ती साधणे.
द्विजप्रिय संकष्टी 2026 — तारीख आणि चंद्रोदय वेळा
2026 मध्ये द्विजप्रिय संकष्टी तिथी कृष्णपक्षातील चतुर्थी ला पडते. या दिवशी चंद्रोदय (Moonrise) आणि संकष्टी व्रताचा शुभ मुहूर्त निश्चित करणे पूजेचा महत्वाचा भाग असतो.
चंद्रोदय/चंद्र दर्शन त्याच्या शुभ वेळेत असावे हे अत्यंत आवश्यक मानले जाते, कारण या वेळेला भगवान गणेशाच्या कृपेची शक्यता अधिक वाढते.
ध्यानात ठेवा: चंद्रोदय वेळा स्थानिक अक्षांश-रेखांशानुसार बदलतात, त्यामुळे स्थानिक पंचांगानुसार किंवा स्थानिक पुजारी/समुदायाच्या मार्गदर्शनानुसार वेळ निश्चित करणे योग्य असते.
पूजा विधी — द्विजप्रिय संकष्टीची विधी
दिवसभर उपवास ठेवून, संध्याकाळी चंद्र दर्शनाअगोदर पूजा विधी करणे उत्तम मानले जाते. खाली दिलेला पूजनक्रम धार्मिक पद्धतीने केला जातो:
१) गणेश मंत्र आणि आचार्य पाठ
पूजेला सुरुवात गणपतीच्या नामस्मरणाने सुरू होते. गणेश मान्यतेचा आदर करत ‘जय गणेश, जय गणेश’ असे उच्चार करून पूजा सुरू करा.
२) दीप प्रज्वलन आणि पान/फूल अर्पण
कुंभार, दिवा, अक्षता (कच्चं भात), सुगंधी वस्तू, पान-फूल आणि मोदक यांचा अर्पण करावा.
३) अभिषेक किंवा कलश पूजन
गणेश मूर्ती किंवा चित्रावर हलका अभिषेक (दूध, दही, मध) केल्याने शुभ दृष्टि व सकारात्मक भावना निर्माण होते.
४) चंद्र दर्शन व प्रार्थना
चंद्र निघताच, भक्तांची श्रद्धा असते की गणेश व चंद्र दर्शनामुळे अडथळे, चिंताआणि संकटे दूर होतात व जीवनात शुभ फल प्राप्त होतात.
५) प्रसाद वितरण
पूजा पूर्ण झाल्यानंतर मोदक, फळे, लड्डू व पिठाचे पदार्थ प्रसाद स्वरूपात वाटले जातात.
या विधीत संयम, शुद्धता आणि श्रद्धेचा एकत्रित भाव असावा, यामुळे गणेशाची कृपा अधिक प्रभावीपणे प्राप्त होते.
उपवास (व्रत) नियम
दिवसभराचे उपवास म्हणजे केवळ शरीराला तृप्त ठेवण्याचं काम नाही, तर मनातील ताण-तणाव दूर करून सकारात्मक ऊर्जा वाढवण्याचा अनुभव आहे.
उपवास करताना काही सामान्य नियम:
✔ सकाळी सायंकाळी पर्यंत निराहार
✔ सजीव स्नान करतानंतर पूजा
✔ हलकी ओढी किंवा फळांचा उपयोग
✔ चंद्र दर्शनानंतर पूजा विधी
लोक प्रत्येकाची शरीरिक क्षमता आणि आरोग्य विचारात घेऊन उपवास राखतात; काही लोक अर्धा उपवास, तर काही पूर्ण व्रत करत असतात.
द्विजप्रिय संकष्टीचा आध्यात्मिक महत्त्व
संकष्टी व्रत आणि पूजा करणे धार्मिक दृष्टिकोनातून अशी संस्कारात्मक प्रक्रिया आहे जी:
✔ मानसिक शांती प्रदान
✔ अडथळे व चिंता कमी
✔ लक्ष केंद्रित आणि संयम वाढवी
✔ शुभारंभ आणि सकारात्मक वेळ निर्माण
या सर्व गोष्टी भक्तांना आध्यात्मिक शुद्धता आणि सुरक्षा मिळविण्यात मदत करतात.
पूजा आणि व्रताचे फायदे
दिवसभर उपवास केल्याने मनःस्थिती अधिक स्थिर होते, एकाग्रता वाढते आणि ध्यान अधिक खोल जाते.
पूजेतील मंत्र आणि अनुभव आनंद, समाधान, सकारात्मकता आणि आत्मविश्वास यांना चालना देतात.
ज्यांना जीवनात अडथळा किंवा नकारात्मक परिस्थिती जाणवते, अशा लोकांसाठी द्विजप्रिय संकष्टीचा उपवास एक मनोबलाचा आधार बनतो.
दिवशी लक्षात ठेवण्यासारखे सुत्र
✔ चंद्रोदयाची योग्य वेळ ध्यानात ठेवावी
✔ पूजा शुभ मुहूर्तात करावी
✔ उपवास हा श्रद्धेनुसार व आरोग्यानुसार
✔ पूजा दरम्यान शांत मन, श्रद्धा आणि संयम राखावा
या सर्वाचे पालन केल्यास सकारात्मक उर्जा, आरोग्य आणि मानसिक संतुलन प्राप्त होते.
FAQs (पाच वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न)
1) द्विजप्रिय संकष्टी चतुर्थी रोजा कशासाठी पाळतात?
-दिवसभर उपवास ठेवून भक्त मानसिक आणि आध्यात्मिक शांती साधतात आणि अडथळ्यांना दूर करून सकारात्मक ऊर्जा मिळवतात.
2) पूजा विधी कधी करावी?
-पूरा दिन उपवास करून संध्याकाळी चंद्र दर्शनानंतर पूजा करणे उत्तम मानले जाते.
3) चंद्रोदय वेळा का महत्त्वाच्या?
-चंद्र दर्शन हे दिवसातील महत्त्वाचा भाग आहे; योग्य वेळेची पूर्तता भक्तांना विश्वास व शुभ फल प्राप्त होतं.
4) उपवास कसा ठेवावा?
-सकाळपासून रात्रीपर्यंत निराहार पद्धतीने किंवा त्यांच्या आरोग्यानुसार अर्धा उपवास.
5) द्विजप्रिय संकष्टी का साजरी करतात?
-आध्यात्मिक, मानसिक आणि भक्तीचा अनुभव घेण्यासाठी, अडथळे दूर करण्यासाठी आणि सकारात्मक उर्जा वाढविण्यासाठी.
Leave a comment