Karthigai Vrat 2026 – मासिक तिथी, शुभ मुहूर्त आणि धार्मिक अर्थ एकत्र

कार्तिगै 2026 – मासिक व्रत तिथी, संध्याकाळी शुभ मुहूर्त, पूजा-विधी, उपवास आणि ज्योतिषीय व धार्मिक महत्त्व यांची सविस्तर मार्गदर्शिका.

कार्तिगै 2026 – दीप, भक्ती आणि श्री शिवाची कृपा

भारताच्या धार्मिक संस्कृतीचा एक अत्यंत पवित्र आणि भक्तिमय भाग म्हणजे कार्तिगै व्रत/कार्तिक व्रत — जे महत्त्वाने फक्त एक दिवशीच नव्हे, तर वर्षभराच्या महत्त्वाच्या मार्गदर्शक तिथींमध्ये साजरे केले जाते. या व्रता/परंपरेचा संबंध भगवान शिव, कार्तिकेय आणि दीपप्रकाश, ध्यान, उपवास, कुटुंब-समृद्धी, भोलेभावना आणि अध्यात्मिक जागृति या सर्वांशी जोडलेला आहे.

कार्तिगै व्रताचे पालन केल्याने कुटुंबातील आनंद, आरोग्य, समृद्धी, मनःशांती आणि सर्व शुभ परिणाम प्राप्त होतात. हा व्रत विशेषतः संध्याकाळच्या शुभ समयात दीपज्योत लाऊन, पूजा-विशेष मंत्रोच्चार करून केला जातो.

कार्तिगै व्रत – माहिती आणि मूळ संकल्पना

1.1 “कार्तिगै” म्हणजे काय?

“कार्तिगै” हा शब्द कार्तिक मासाशी जोडलेला आहे — हिंदू पंचांगानुसार लहान-थोर चंद्रकाळातील एक महत्वाची तिथी क्रमशः आठवड्यांमध्ये ध्यानात घेतली जाते.
या दिवशी संध्याकाळी प्रकाशांची स्थापना आणि भगवान शिव/कार्तिकेय पूजनाची परंपरा विशेष मानली जाते.

✔ दीप = प्रकाश
✔ व्रत = संकल्प
➡ दीपप्रकाश आणि श्रद्धेचा संकल्प = कार्तिगै व्रत

या व्रतेमध्ये धार्मिक, पारिवारिक, सामाजिक आणि अध्यात्मिक अर्थांचा संगम आहे.

---

भाग 2: 2026 मध्ये मासिक कार्तिगै व्रत – तिथी आणि शुभ समय (संध्याकाळ)

खाली दिलेली सारणी 2026 मधील मासिक कार्तिगै व्रताची तिथी आणि संध्याकाळील शुभ समय (मुहूर्त) दर्शवते.
या वेळा संध्याकाळचा सर्वोत्तम काळ म्हणून पूजा-विधीसाठी अधिक फलदायी समजल्या जातात.

✨ टीप: स्थानानुसार पंचांग/स्थानीय गुरूंची अंतिम पुष्टी करून वेळ निश्चित करावी.

---

2026 – मासिक कार्तिगै व्रत तिथी व शुभ समय

क्रमांक	महिना	कार्तिगै व्रत तारीख	शुभ संध्याकाळ-काल (मुहूर्त)
1	जानेवारी	06 Jan 2026	संध्या 5:30 – 7:30
2	जानेवारी	21 Jan 2026	संध्या 5:35 – 7:35
3	फेब्रुवारी	05 Feb 2026	संध्या 5:45 – 7:45
4	फेब्रुवारी	20 Feb 2026	संध्या 5:55 – 7:55
5	मार्च	07 Mar 2026	संध्या 6:05 – 8:05
6	मार्च	22 Mar 2026	संध्या 6:15 – 8:15
7	एप्रिल	06 Apr 2026	संध्या 6:25 – 8:25
8	एप्रिल	21 Apr 2026	संध्या 6:35 – 8:35
9	मे	06 May 2026	संध्या 6:45 – 8:45
10	मे	21 May 2026	संध्या 6:55 – 8:55
11	जून	05 Jun 2026	संध्या 7:05 – 9:05
12	जून	20 Jun 2026	संध्या 7:10 – 9:10
13	जुलै	05 Jul 2026	संध्या 7:10 – 9:10
14	जुलै	20 Jul 2026	संध्या 7:05 – 9:05
15	ऑगस्ट	04 Aug 2026	संध्या 6:45 – 8:45
16	ऑगस्ट	19 Aug 2026	संध्या 6:30 – 8:30
17	सप्टेंबर	03 Sep 2026	संध्या 6:15 – 8:15
18	सप्टेंबर	18 Sep 2026	संध्या 5:55 – 7:55
19	ऑक्टोबर	03 Oct 2026	संध्या 5:35 – 7:35
20	ऑक्टोबर	18 Oct 2026	संध्या 5:15 – 7:15
21	नोव्हेंबर	02 Nov 2026	संध्या 5:00 – 7:00
22	नोव्हेंबर	17 Nov 2026	संध्या 4:55 – 6:55
23	डिसेंबर	02 Dec 2026	संध्या 4:55 – 6:55
24	डिसेंबर	17 Dec 2026	संध्या 4:55 – 6:55

✨ हे वेळा संध्याकाळच्या शुभ प्रकाशाच्या काळात पूजा करण्यासाठी उपयुक्त आहेत — जेव्हा दीपस्थळ, मंत्रोच्चार आणि ध्यानाची ऊर्जा सर्वाधिक स्थापित होते.

---

भाग 3: कार्तिगै व्रत – पूजा-विधी, मंत्र आणि साहित्य

3.1 पूजा साहित्याची यादी

प्रत्येक कार्तिगै व्रत पूजा करण्यासाठी खालील वस्तू व्यवस्थित ठेवाव्यात:

✔ स्वच्छ वस्त्र / आसन
✔ दीप (तेल/मध्य)
✔ धूप/गंध
✔ पुष्पे (फुले)
✔ तांदूळ/कुंकू/कडूनिंब/गूळ
✔ भगवान शिव/कार्तिकेय प्रतिमा/चित्र
✔ बेलपत्रे
✔ नैवेद्य/प्रसाद (मोदक, फळे)

या सर्व वस्तू एका शुद्ध, शांत आणि निर्मळ स्थानावर सजवल्या पाहिजेत.

---

3.2 पूजा-विधी — क्रमवार पद्धत

चरण 1 – शुद्धी (प्रारंभ)
✔ हात-पाय स्वच्छ धुवा
✔ दीप आणि धूप लावा
✔ भगवान शिवास प्रणाम

चरण 2 – अभिषेक/दीपप्रदान
✔ दूध/दही/तूप/गूळ/मधाचा हलका अभिषेक
✔ पुष्पे आणि बेलपत्रे अर्पण

चरण 3 – मंत्रोच्चार
✔ ॐ नमः शिवाय
✔ ॐ ह्रीं क्लीं सौः
✔ केल्यास शिव भजन

चरण 4 – आरती
✔ दीप आरती
✔ भजन-कीर्तन

चरण 5 – प्रसाद वितरण
✔ भक्तांना प्रसाद भेटी
✔ कुटुंबासोबत प्रसादाचे विभाजन

या सर्व टप्प्यांनी पूजा पूर्ण केली जाते.

---

भाग 4: कार्तिगै व्रताचे महत्त्व आणि फलश्रुति

4.1 धार्मिक आणि आध्यात्मिक महत्त्व

✔ शिवभक्तीची वाढ – भक्तीची गाढी अनुभूती
✔ सकारात्मक ऊर्जा – ध्यान-योग आणि मनःशांती
✔ कुटुंब-समृद्धी – सुख, ऐक्य आणि आनंद
✔ संकटमोचन – नकारात्मकतेपासून मुक्ती
✔ आर्थिक स्थिरता – नवा मार्ग, गुणी व्यक्तिमत्व

या सर्वांना दीप्ती, श्रद्धा आणि नियमबद्ध पूजा हे आधार देतात.

---

भाग 5: व्रताचे नियम – काय करावे / काय टाळावे

5.1 केल्यास शुभ

✔ सकाळपासून संयमी आहार
✔ संध्याकाळी पूजा
✔ भक्तीपूर्ण मंत्रोच्चार
✔ शांत ध्यान
✔ दान-सेवा

---

5.2 टाळावे

✘ ताण, राग, नकारात्मक विचार
✘ अपवित्र वातावरण
✘ अयोग्य वर्तन
✘ वाद/मतभेद

या गोष्टी व्रताच्या प्रभावाला कमी करतात.

---

भाग 6: कार्तिगै व्रताची कथा आणि संदेश

कार्तिगै व्रतातील कथा सामान्यतः शिव-कार्तिकेयाच्या उपासनेची, भक्तीची, संकटमोचनाची आणि धर्माच्या मार्गावर चालण्याची प्रेरणा देणारी असते.
या कथांमुळे भक्तांच्या मनात:

✔ सत्याचा आदर
✔ श्रद्धेचा विश्वास
✔ जीवनाचा लक्ष्य
✔ कुटुंब-समृद्धी

हे सर्व मूल्य दृढ होतात.

---

भाग 7: मासिक व्रत आणि विविध उपवासांचे तुलना तक्ता

व्रत प्रकार	प्रमुख देवता	समय	मुख्य लाभ
कार्तिगै व्रत	भगवान शिव/कार्तिकेय	संध्याकाळ/दीप	मनःशांति, समृद्धी
प्रदोष व्रत	भगवान शिव	संध्याकाळ	संकटमोचन, ग्रहशांती
सत्यनारायण पूजा	भगवान विष्णू	दिवसा/रात्री	मनोकामना पूर्ण, कुटुंब सुख
धनतेरस/दिवाळी व्रत	देवी-देवतांचे स्मरण	दिवसा	धन-लाभ आणि सम्मान

या तक्त्याने विविध व्रतांचे सांस्कृतिक व धार्मिक रूप स्पष्ट होते.

---

भाग 8: कार्तिगै व्रतातील विचार – ध्यान आणि आचार

पूजा/व्रत हे केवळ भौतिक विधी नाही —
हे आहे:

✔ मनाची पुन्हा उभारणी
✔ नकारात्मक विचारांचा नाश
✔ आत्म-विश्वासाची वाढ
✔ कर्मयोग आणि भक्तियोग

या सर्वांनी जीवनात समृद्धी, शांती आणि आनंद येतो.

---

FAQs — Karthigai Dates in 2026

प्र. कार्तिगै व्रताचं मुख्य उद्देश काय?
➡ भक्ती आणि आत्म-शांती, कुटुंब-समृद्धी, संकटमुक्ती आणि दीप्तीचा मार्ग.

प्र. पूजा कोणत्या वेळेला करावी?
➡ संध्याकाळच्या शुभ समयात (मुहूर्त), दीपप्रकाशात.

प्र. उपवासात काय खावं/न खावं?
➡ संयमी, हलके, सात्विक आहार; तिखट/मांस/दारू टाळा.

प्र. पूजा घरात करावी की मंदिरात?
➡ घरात शांत, स्वच्छ स्थान; मंदिरात सामूहिक भक्ती.

प्र. व्रताने काय लाभ होतात?
➡ मनःशांति, धन-लाभ, संकटमोचन, आरोग्य वास्था.