प्रजासत्ताक दिन 2026: कर्तव्य पथावर ‘गणेशोत्सव – आत्मनिर्भरतेचे प्रतीक’; महाराष्ट्राच्या झांकीने वेधले साऱ्यांचे लक्ष

प्रजासत्ताक दिन 2026 परेडमध्ये कर्तव्य पथावर महाराष्ट्राच्या ‘गणेशोत्सव–आत्मनिर्भरतेचे प्रतीक’ झांकीने प्रेक्षकांना मंत्रमुग्ध केले; ढोल‑ताशा, लेझीम आणि अष्टविनायकांचा नजारा.

दिल्लीच्या कर्तव्य पथावर महाराष्ट्राचा गणेशोत्सव; ढोल‑ताशा, लेझीम आणि अष्टविनायकांचा थरारक देखावा

प्रजासत्ताक दिन 2026: कर्तव्य पथावर झळकला महाराष्ट्राचा गणेशोत्सव

दिल्लीच्या कर्तव्य पथावर झालेल्या 77व्या प्रजासत्ताक दिन परेडमध्ये यंदा महाराष्ट्राच्या गणेशोत्सवाने सगळ्यांचे लक्ष वेधून घेतले. “गणेशोत्सव: आत्मनिर्भरतेचे प्रतीक” या संकल्पनेवर आधारित महाराष्ट्राच्या चित्ररथाने (झांकीने) केवळ धार्मिक आणि सांस्कृतिक वैभवच नव्हे तर स्वावलंबनाचा संदेशही जोरदारपणे मांडला.

चित्ररथ येताच संपूर्ण कर्तव्य पथावर “गणपती बाप्पा मोरया”च्या जयघोषाने वातावरण भारावून गेले. उत्साहात टाळ्यांचा कडकडाट, मोबाइल कॅमेऱ्यांचे फ्लॅश आणि प्रेक्षकांच्या चेहऱ्यावरचा अभिमान एकत्र पाहायला मिळाला.

महाराष्ट्राच्या झांकीची थीम: ‘गणेशोत्सव – आत्मनिर्भरतेचे प्रतीक’

या वर्षीच्या प्रजासत्ताक दिन परेडची मोठी थीम “स्वातंत्र्याचा मंत्र: वंदे मातरम” आणि “समृद्धीचा मंत्र: आत्मनिर्भर भारत” अशी होती. या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्राच्या झांकीने गणेशोत्सवाला आत्मनिर्भरतेचे जिवंत उदाहरण म्हणून सादर केले.

केंद्रीय सांस्कृतिक मंत्रालयाच्या अधिकाऱ्यांनीही स्पष्ट केले की, महाराष्ट्राच्या चित्ररथातून आर्थिक आत्मनिर्भरता कशी साध्य होते हे दाखवणे हा मुख्य उद्देश होता. गणेशोत्सव हा केवळ धार्मिक उत्सव नसून हजारो छोट्या‑मोठ्या व्यावसायिकांसाठी रोजगार आणि उत्पन्नाचे मोठे साधन आहे, हा संदेश या झांकीतून पुढे आला.

झांकीचा देखावा: पुढे गणपती, मागे अष्टविनायक आणि गणेशोत्सवाची धामधूम

महाराष्ट्राच्या झांकीचा पुढचा भाग एक भव्य, सुंदर श्रीगणेश मूर्तीने सजलेला होता. मधोमध राजमहालासारखी रचना, आजूबाजूला पारंपरिक सजावट, तोरण, दिवे, फुलांचे हार आणि बाजूला गणेशभक्तांचा नजारा होता.​

झांकीच्या मागच्या भागात अष्टविनायक मंदिरांची प्रतीकात्मक प्रतिकृती दाखवण्यात आली होती – मोरगाव, सिद्धटेक, थेऊर, लेण्याद्री यांसारख्या प्रसिद्ध गणपती स्थानांचा संदर्भ कलात्मक पद्धतीने उलगडला गेला. यासोबतच पुणे‑मुंबईतील सर्वजनिक गणेशोत्सवाचे दृश्य, रोषणाई, मंडप, मिरवणूक, ढोल‑ताशे असा संपूर्ण माहोल निर्माण केला होता.

ढोल‑ताशा आणि लेझीमने रंगवला कर्तव्य पथ

चित्ररथाच्या दोन्ही बाजूंना पारंपरिक वेशातील महिला लेझीम नृत्य सादर करत होत्या. त्यांच्या हातात लयबद्ध थरथरणारी लेझीम, गणेश आरतीच्या तालावर सादर होणारे नृत्य आणि रंगीबेरंगी नऊवारी साड्या – हा सगळा देखावा प्रेक्षकांना अक्षरशः मंत्रमुग्ध करत होता.

तसंच, पारंपरिक ढोल‑ताशा पथकांनीही राजधानीत महाराष्ट्राची ऊर्जा जिवंत केली. ढोलाच्या ठेक्यावर ताश्यांचा गडगडाट, त्यात “गणपती बाप्पा मोरया, मंगलमुर्ती मोरया”च्या घोषणा – हा संपूर्ण अनुभव असा होता की, जणू काही पुण्याच्या रस्त्यावरची मिरवणूक थेट दिल्लीच्या हृदयात येऊन धडकली आहे.​​

गणेशोत्सव आणि आत्मनिर्भरता: अर्थकारणाचा कोन

महाराष्ट्रातील गणेशोत्सव हा केवळ श्रद्धा आणि संस्कृतीचा प्रश्न नाही, तर तो मोठ्या प्रमाणावर आर्थिक चक्राला गती देतो. हजारो शिल्पकार, रंगारी, डेकोरेशन कंत्राटदार, इलेक्ट्रिशियन, बँड‑पथकं, फुले‑माळ व्यवसाय, मिठाई आणि फराळ दुकाने, ट्रान्सपोर्ट, टुरिझम – अशा अनेक क्षेत्रांना गणेशोत्सवातून थेट आणि अप्रत्यक्ष रोजगार मिळतो.

साधा एक सर्वसामान्य गणेश मंडळही मूर्ती, मंडप, लाईटिंग, साउंड, सजावट, प्रसाद, सुरक्षा, स्वयंसेवक यावर लक्षणीय खर्च करते. चित्ररथातून दाखवलेली “आत्मनिर्भरतेचे प्रतीक” ही संकल्पना याच अर्थाने होती – लोकांनी लोकांसाठी तयार केलेला उत्सव संपूर्ण स्थानिक अर्थव्यवस्था उभी करतो.

पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचा संदेश

चित्ररथातून केवळ पारंपरिक वैभवच नव्हे तर आधुनिक काळातील जबाबदारीही दाखवण्यात आली. अलीकडच्या काही वर्षांत महाराष्ट्रात शाडू मातीच्या मूर्ती, नैसर्गिक रंग, कृत्रिम टाकी, निसर्गस्नेही सजावट यावर मोठा भर दिला जात आहे.​

झांकीवरील काही प्रतिकात्मक दृश्यांमधून पर्यावरणपूरक विसर्जन, वृक्षारोपण आणि प्लास्टिकविरहित मिरवणुका असा संदेशही अधोरेखित केला गेला. त्यामुळे परंपरा आणि आधुनिक पर्यावरणजाणीव यांचा सुंदर मेळ या झांकीतून दिसून आला.

77वा प्रजासत्ताक दिन आणि महाराष्ट्राची उपस्थिती

या वर्षीच्या 77व्या प्रजासत्ताक दिन परेडमध्ये एकूण 17 राज्ये आणि 13 केंद्र सरकारच्या मंत्रालयांच्या झांकी सहभागी झाल्या. महाराष्ट्राचा चित्ररथ दरवेळीच आकर्षणाचा विषय असतो; यंदा गणेशोत्सवावर आधारित ही झांकी विशेष चर्चेचा विषय ठरली.

परेडचा संपूर्ण थीम “150 वर्षे वंदे मातरम” आणि “आत्मनिर्भर भारत” याभोवती फिरत असताना, महाराष्ट्राच्या झांकीने स्वातंत्र्य लढ्यातील गणेशोत्सवाची भूमिका अप्रत्यक्षरीत्या आठवण करून दिली. लोकमान्य टिळकांनी सुरू केलेला सार्वजनिक गणेशोत्सव ब्रिटिशांच्या विरोधात लोकांना एकत्र आणण्यासाठी किती महत्त्वाचा ठरला होता, याची ऐतिहासिक पार्श्वभूमीही या संदर्भातून पुढे आली.​

कर्तव्य पथावरील वातावरण: उत्साह, अभिमान आणि भावनिक क्षण

प्रजासत्ताक दिन परेड दरम्यान कर्तव्य पथावर लहान मुलांपासून ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत सगळेच उत्साहात दिसत होते. महाराष्ट्राची झांकी दिसताच विशेषत: महाराष्ट्रातून आलेल्या प्रेक्षकांनी आणि दिल्ली‑एनसीआरमध्ये राहणाऱ्या मराठी लोकांनी टाळ्यांचा कडकडाट, घोषणांनी वातावरण भारावून टाकले.

सोशल मीडियावरही झांकीचे व्हिडिओ, फोटो मोठ्या प्रमाणावर व्हायरल झाले. “Ganpati Bappa on Kartavya Path”, “Ganeshotsav tableau steals the show” अशा कॅप्शनसह हजारो पोस्ट्स शेअर झाल्याची नोंद विविध प्लॅटफॉर्मवर दिसली.

महाराष्ट्राची संस्कृती – देशाच्या मध्यभागी

या झांकीतून केवळ गणेशोत्सवच नाही, तर महाराष्ट्राची एकूण सांस्कृतिक ओळखही उलगडली. नऊवारी साडीतील महिला, पुरुषांचे पारंपरिक पोशाख, लेझीम, ढोल‑ताशा, अष्टविनायक, पुणे‑मुंबईची सार्वजनिक गणेशोत्सव परंपरा – या सगळ्या गोष्टींचा एकत्रित मिलाफ देशाच्या राजधानीत सगळ्यांसमोर आला.

यामुळे “एक भारत, श्रेष्ठ भारत” या भावनेलाही बळ मिळाले. देशाच्या विविध भागांतील प्रेक्षकांना महाराष्ट्राचा उत्सव जवळून पाहण्याची, त्याचा आवाज आणि रंग अनुभवण्याची संधी मिळाली.

FAQs (5 Questions)

1. प्रजासत्ताक दिन 2026 मध्ये महाराष्ट्राच्या झांकीची थीम काय होती?
   महाराष्ट्राच्या झांकीची थीम “गणेशोत्सव: आत्मनिर्भरतेचे प्रतीक” अशी होती, जी आत्मनिर्भर भारत या मोठ्या राष्ट्रीय संकल्पनेशी जोडलेली होती.
2. झांकीवर कोणता मुख्य देखावा दाखवण्यात आला?
   झांकीच्या पुढच्या भागात भव्य गणेश मूर्ती, मागच्या भागात अष्टविनायकांची प्रतीकात्मक प्रतिकृती, सार्वजनिक गणेशोत्सवाचे दृश्य, रोषणाई आणि मंडपाचा नजारा दाखवला गेला.
3. झांकीसोबत कोणते पारंपरिक सादरीकरण झाले?
   चित्ररथाच्या दोन्ही बाजूंना महिला कलाकारांनी लेझीम नृत्य सादर केले, तसेच ढोल‑ताशा पथकांच्या तालावर “गणपती बाप्पा मोरया”च्या जयघोषात संपूर्ण वातावरण दुमदुमून गेले.​
4. गणेशोत्सवाला ‘आत्मनिर्भरतेचे प्रतीक’ का म्हटले गेले?
   कारण गणेशोत्सवातून हजारो शिल्पकार, डेकोरेटर्स, लाईटिंग‑साउंड व्यवसाय, मिठाई‑फराळ विक्रेते, बँड‑पथकं, ट्रान्सपोर्ट आणि टुरिझम क्षेत्राला मोठ्या प्रमाणावर रोजगार आणि उत्पन्न मिळते, ज्यामुळे स्थानिक अर्थव्यवस्था बळकट होते.
5. महाराष्ट्राच्या झांकीवर लोकांची काय प्रतिक्रिया होती?
   झांकी येताच कर्तव्य पथावर जोरदार टाळ्या, घोषणांचा आवाज आणि सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणावर शेअर झालेले व्हिडिओ‑फोटो पाहायला मिळाले; अनेकांनी ही झांकी परेडची खास आकर्षण ठरल्याचे मत व्यक्त केले.