रोहिणी व्रत २०२५ संपूर्ण माहिती: व्रत कथा आणि फायदे

नोव्हेंबर २०२५ मधील रोहिणी व्रताची तारीख, वेळ, पूजाविधी आणि महत्व. रोहिणी व्रत कथा, फायदे आणि संपूर्ण मार्गदर्शक मराठीत.

रोहिणी व्रत नोव्हेंबर २०२५: संपूर्ण पूजाविधी आणि spiritual महत्व

रोहिणी व्रत हा जैन धर्मातील एक अत्यंत महत्वाचा व्रत आहे जो चंद्रनक्षत्रांपैकी रोहिणी नक्षत्रात केला जातो. हा व्रत विशेषतः स्त्रिया करतात आणि यामुळे कुटुंबात सुख-समृद्धी येते अशी श्रद्धा आहे. नोव्हेंबर २०२५ मध्ये येणाऱ्या रोहिणी व्रताची सर्व तयारी करणाऱ्या भक्तांसाठी हा लेख संपूर्ण माहिती देईल.

रोहिणी व्रत हा जैन धर्मातील सर्वात लोकप्रिय व्रतांपैकी एक आहे. हा व्रत पतीचे दीर्घायुष्य आणि कुटुंबाचे कल्याण साधण्यासाठी केला जातो. रोहिणी नक्षत्र हे २७ नक्षत्रांपैकी चौथे नक्षत्र आहे आणि या नक्षत्रात केलेल्या उपासनेचे विशेष महत्व आहे.

रोहिणी व्रत नोव्हेंबर २०२५ ची तारीख आणि वेळ

२०२५ सालात नोव्हेंबर महिन्यातील रोहिणी व्रत १९ नोव्हेंबर २०२५, बुधवार रोजी येणार आहे.

मुख्य तारीख आणि वेळेची माहिती:

• रोहिणी नक्षत्र सुरूवात: १९ नोव्हेंबर २०२५ सकाळी ०८:१० वाजता
• रोहिणी नक्षत्र समाप्ती: २० नोव्हेंबर २०२५ सकाळी १०:२० वाजता
• व्रत सुरूवात: १९ नोव्हेंबर सकाळी
• व्रत समाप्ती: २० नोव्हेंबर सकाळी चंद्रोदयानंतर
• चंद्रोदय वेळ (अंदाजे): सकाळी ७:३० च्या सुमारास (स्थानानुसार बदलू शकते)

लक्षात ठेवा: व्रत समाप्तीची अचूक वेळ तुमच्या geographical location नुसार बदलू शकते. स्थानिक पंचांग किंवा जैन मंदिरातून अचूक माहिती घ्यावी.

रोहिणी व्रताचे spiritual महत्व आणि पौराणिक पार्श्वभूमी

रोहिणी व्रताला जैन धर्मात विशेष spiritual महत्व आहे. हा व्रत भगवान ऋषभदेव आणि इतर तीर्थंकरांच्या उपासनेशी निगडित आहे.

पौराणिक कथा:
जैन ग्रंथांनुसार, एका श्रीमंत व्यापाऱ्याची पत्नी होती. ती अत्यंत धार्मिक आणि पतिव्रता होती. एकदा तिचा पती व्यापारासाठी परदेशी गेला आणि परत येईनासा झाला. त्या स्त्रीने रोहिणी व्रताचा आचरण केला आणि भगवान ऋषभदेवाची उपासना केली. त्याच्या उपासनेमुळे तिचा पती सुखरूप परत आला आणि कुटुंबात समृद्धी आली. तेव्हापासून रोहिणी व्रताची परंपरा सुरू झाली.

आध्यात्मिक महत्व:

• रोहिणी व्रतामुळे मनुष्याचे मन शुद्ध होते
• आध्यात्मिक प्रगतीस मदत होते
• कुटुंबात सुख-शांती राहते
• पतीचे दीर्घायुष्य लाभते
• आर्थिक समृद्धी मिळते

जैन तत्त्वज्ञानानुसार:
रोहिणी व्रत हा निर्ग्रंथ भावनेने केला जातो. यामध्ये अहिंसा, सत्य, अस्तेय, ब्रह्मचर्य आणि अपरिग्रह या पंचमहाव्रतांचे पालन केले जाते.

रोहिणी व्रताचे नियम आणि preparations

रोहिणी व्रत करण्यासाठी काही विशिष्ट नियमांचे पालन करावे लागते. यामुळे व्रताचे पूर्ण फल मिळते.

व्रताचे नियम:

• सूर्योदयापूर्वी उठून स्नान करावे
• दिवसभर निराहार उपवास ठेवावा
• स्नान केल्यानंतर स्वच्छ शुभ्र वस्त्रे परिधान करावीत
• जैन मंदिरात जाऊन धर्माचार्यांचे व्याख्यान ऐकावे
• प्रार्थना आणि ध्यान करावे
• रात्री भगवंताची विधिवत पूजा करावी
• चंद्रोदयानंतर चंद्रदर्शन करून व्रत सोडावा

उपवासाचे प्रकार:

• निर्जल उपवास: काही भक्त पाणी न पिता उपवास ठेवतात
• एकाहार: दिवसात एकदाच फलाहार घेतात
• पारणा: चंद्रोदयानंतर व्रत सोडतात

पूजेसाठी सामग्री:

• जैन तीर्थंकरांची मूर्ती किंवा चित्र
• सिंदूर
• अक्षता
• फुले
• दिवा
• धूप
• फळे
• मिठाई
• कलश
• आसन

रोहिणी व्रत पूजा विधी: Step-by-Step मार्गदर्शन

रोहिणी व्रताची पूजा करण्याची संपूर्ण पद्धत खालीलप्रमाणे आहे:

पहिली पायरी: स्नान आणि preparations

• सकाळी ब्रह्ममुहूर्तात उठून स्नान करा
• स्वच्छ, पांढरी वस्त्रे परिधान करा
• पूजेची जागा स्वच्छ करून तिथे आसन ठेवा
• तीर्थंकरांची मूर्ती स्थापित करा

दुसरी पायरी: संकल्प

• हातात अक्षता, फुले आणि पाणी घेऊन संकल्प करा
• “मी रोहिणी व्रताचा आचरण करतो” असे म्हणून संकल्प करा
• व्रताचे उद्देश स्पष्ट करा

तिसरी पायरी: कलश स्थापना

• तांब्याचा कलश घ्या
• कलशात पाणी, सुपारी, नाणे आणि अक्षता टाका
• कलशावर नारळ ठेवा आणि मंगल कलश म्हणून स्थापित करा

चौथी पायरी: तीर्थंकर पूजा

• तीर्थंकरांच्या मूर्तीसमोर बसून प्रार्थना करा
• ऋषभदेवाचे ध्यान करून मंत्रोच्चार करा
• “ॐ ऋषभाय नम:” मंत्राचा जप करा

पाचवी पायरी: षोडशोपचार पूजा
१. आसन – आसन समर्पण
२. पाद्य – पाय धुण्यासाठी पाणी
३. अर्घ्य – अर्पण करण्यासाठी पाणी
४. आचमनीय – पाणी आचमनासाठी
५. स्नान – गंगाजल आणि पाणी
६. वस्त्र – नवीन वस्त्र
७. यज्ञोपवीत – sacred thread
८. गंध – चंदन
९. अक्षता – अक्षता
१०. पुष्प – फुले
११. धूप – अगरबत्ती
१२. दीप – दिवा
१३. नैवेद्य – फळे आणि मिठाई
१४. तांबूल – पान, सुपारी
१५. दक्षिणा – दान
१६. मंत्रपुष्प – मंत्रोच्चार करताना फुले अर्पण करा

सहावी पायरी: आरती आणि प्रदक्षिणा

• जैन आरती करा
• तीर्थंकरांची ३, ५ किंवा ७ प्रदक्षिणा करा
• प्रदक्षिणा करताना स्तोत्र म्हणा

सातवी पायरी: चंद्रदर्शन आणि व्रत समाप्ती

• चंद्रोदय वेळी बाहेर जाऊन चंद्राला नमस्कार करा
• चंद्राला अर्घ्य द्या
• चंद्रदर्शनानंतर व्रत सोडा
• फळे किंवा सात्विक अन्न ग्रहण करा

रोहिणी व्रताचे फायदे

रोहिणी व्रताचे केल्याने अनेक प्रकारचे फायदे मिळतात:

आध्यात्मिक फायदे:

• मानसिक शांती मिळते
• आध्यात्मिक प्रगती होते
• मन एकाग्र होते
• negative energy दूर होते
• तीर्थंकरांची कृपा प्राप्त होते

सांसारिक फायदे:

• कुटुंबात सुख-शांती राहते
• पतीचे दीर्घायुष्य लाभते
• आर्थिक समस्या सुटतात
• आरोग्य सुधारते
• संकटे दूर होतात

मानसिक फायदे:

• ताण आणि चिंता कमी होते
• सकारात्मक विचार येतात
• आत्मविश्वास वाढतो
• मन निर्मळ होते

रोहिणी व्रताच्या दिवशी कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात

रोहिणी व्रताच्या दिवशी काही गोष्टी टाळल्यास व्रताचे पूर्ण फल मिळते:

• दिवसभर कोणत्याही प्रकारचे अन्न ग्रहण करू नका
• चंद्रोदयापूर्वी व्रत सोडू नका
• झूठ बोलू नका
• क्रोध करू नका
• मांसाहारी पदार्थ टाळा
• मद्यपान करू नका
• बुरशी येऊ शकतील असे पदार्थ खाऊ नका
• हिंसा टाळा

२०२५ मधील इतर महत्वाच्या रोहिणी व्रताच्या तारखा

२०२५ सालातील इतर महत्वाच्या रोहिणी व्रताच्या तारखा खालीलप्रमाणे आहेत:

महिना	तारीख	वार	रोहिणी नक्षत्र वेळ
जानेवारी	१५	बुधवार	सकाळी ०६:१५ ते सकाळी ०८:३०
फेब्रुवारी	११	मंगळवार	रात्री १०:२० ते पहाटे ०१:००
मार्च	११	मंगळवार	दुपारी ०२:४५ ते संध्याकाळी ०५:३०
एप्रिल	७	सोमवार	रात्री ०८:३० ते रात्री ११:१५
मे	४	रविवार	दुपारी ०२:१५ ते संध्याकाळी ०५:००
जून	३०	सोमवार	सकाळी ०७:४५ ते सकाळी १०:३०
जुलै	२७	रविवार	दुपारी ०१:३० ते संध्याकाळी ०४:१५
ऑगस्ट	२३	शनिवार	रात्री ०७:१५ ते रात्री १०:००
सप्टेंबर	१९	शुक्रवार	दुपारी ०१:०० ते संध्याकाळी ०३:४५
ऑक्टोबर	१६	गुरुवार	रात्री ०६:४५ ते रात्री ०९:३०
नोव्हेंबर	१९	बुधवार	सकाळी ०८:१० ते सकाळी १०:२०
डिसेंबर	१६	मंगळवार	दुपारी ०२:०० ते संध्याकाळी ०४:४५

रोहिणी व्रत कथा

रोहिणी व्रताच्या दिवशी व्रत कथा ऐकणे किंवा वाचन करणे महत्वाचे आहे. ही कथा व्रताचे पूर्ण फल मिळविण्यासाठी आवश्यक आहे.

कथा सार:
एका गावात एक श्रीमंत व्यापारी राहत होता. त्याची पत्नी अत्यंत धार्मिक आणि सद्गुणी होती. एकदा तो व्यापारी दूरच्या देशात व्यापारासाठी निघाला. बरेच दिवस झाले तरी तो परत आला नाही. त्याची पत्नी फार चिंतित झाली. तिने एका जैन मुनींकडे जाऊन सर्व हकीकत सांगितली. मुनींनी तिला रोहिणी व्रताचा उपदेश केला. तिने श्रद्धेने हा व्रत केला आणि भगवान ऋषभदेवाची उपासना केली. काही दिवसात तिचा पती धनधान्याने भरलेला परत आला. तेव्हापासून रोहिणी व्रताची परंपरा पाळली जाते.

कथेचे moral:
ही कथा आपल्याला श्रद्धा, विश्वास आणि सातत्य याचे महत्व शिकवते. भगवान ऋषभदेव भक्तांच्या कष्टांना नेहमी भेट देतात आणि त्यांच्या संकटांचे निवारण करतात.

वैज्ञानिक आणि आधुनिक दृष्टिकोनातून रोहिणी व्रत

आधुनिक विज्ञानाच्या दृष्टिकोनातून सुद्धा रोहिणी व्रताचे महत्व आहे:

शारीरिक फायदे:

• उपवासामुळे शरीराची detoxification होते
• पाचन संस्थेला विसावा मिळतो
• रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते
• शरीर स्वच्छ होते

मानसिक फायदे:

• ध्यान आणि प्रार्थनेमुळे मानसिक शांती मिळते
• ताण कमी होतो
• मन एकाग्र होते
• स्मरणशक्ती वाढते

सामाजिक महत्व:

• कुटुंबात एकत्र येण्याची संधी मिळते
• सामाजिक एकता वाढते
• सांस्कृतिक परंपरा जिवंत राहतात
• समाजात धार्मिक सौहार्द वाढते

रोहिणी व्रतातील सामान्य चुका आणि त्यावर उपाय

व्रत करताना काही सामान्य चुका होतात ज्यामुळे व्रताचे पूर्ण फल मिळत नाही:

चुका आणि उपाय:

• चंद्रोदय वेळ चुकणे: तुमच्या शहरासाठी अचूक चंद्रोदय वेळ तपासा
• पूजेत अशुद्धता: पूजा करण्यापूर्वी स्वच्छता राखा
• मनाची अस्थिरता: पूजेच्या वेळी मन शांत ठेवा
• अपूर्ण व्रत: दिवसभर उपवास ठेवा
• negative विचार: सकारात्मक विचार करा
• अहिंसेचे पालन न करणे: सर्व प्राण्यांवर दया ठेवा

रोहिणी व्रत विशेष टिप्स

• चंद्रोदय वेळेची अचूक माहिती मिळवा
• पूजेसाठी सर्व सामग्री आधी तयार करून ठेवा
• जैन स्तोत्र आणि प्रार्थना शिका
• व्रताच्या दिवशी दान धर्म करा
• गरीबांना अन्नदान द्या
• कुटुंबासह पूजा करा
• मुनींचे व्याख्यान ऐका
• धर्मग्रंथ वाचा

FAQs

१. रोहिणी व्रत कोणी करू शकते?
कोणीही – पुरुष, स्त्री, मुले, वृद्ध – हे व्रत करू शकतात. फक्त आरोग्याच्या अटी लक्षात घ्याव्यात. स्त्रिया हा व्रत विशेषतः पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी करतात.

२. गर्भवती महिला रोहिणी व्रत करू शकतात का?
होय, पण त्या डॉक्टरचा सल्ला घेऊन आणि आरोग्यानुसार फलाहार उपवास ठेवू शकतात. कठोर उपवास टाळावा. आरोग्यास धोका निर्माण होईल असे व्रत करू नये.

३. चंद्रोदय वेळे नंतर व्रत सोडला नाही तर काय होईल?
शास्त्रांनुसार चंद्रोदय वेळे नंतर व्रत सोडला तरच व्रताचे पूर्ण फल मिळते. चंद्रोदयापूर्वी व्रत सोडल्यास व्रताचे फल मिळत नाही.

४. रोहिणी व्रताला कोणते विशेष प्रसाद बनवावेत?
फळे, मिठाई, साबुदाणा, दूध, दही इत्यादी सात्विक पदार्थ बनवावेत. तळलेले किंवा मसालेदार पदार्थ टाळावेत. जैन नियमांनुसार बुरशी येऊ शकणारे पदार्थ टाळावेत.

५. रोहिणी व्रत किती वेळा करावा?
रोहिणी व्रत दर महिन्यात रोहिणी नक्षत्रात केला जातो. काही लोक तो ३, ५, ७ किंवा १२ वेळा करतात. काही लोक आयुष्यभर हा व्रत करतात.