मुंबईत बिहार भवन का बांधले जाते? पाटण्यात महाराष्ट्र भवन का नाही?; Sapkalचा खळबळजनक सवाल

काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष हर्षवर्धन सपकल यांनी मुंबईत बिहार भवन बांधण्याच्या निर्णयावर प्रश्न उपस्थित केले; पाटण्यात महाराष्ट्र भवन का नाही? हे क्षेत्रीयवाद वाढवणारे आहे का?

बिहार भवन मुंबईत, पण पाटण्यात महाराष्ट्र भवन का नाही? काँग्रेसचे Sapkal म्हणाले…

मुंबईत बिहार भवन का बांधले जाते? पाटण्यात महाराष्ट्र भवन का नाही? – हर्षवर्धन सपकलांचा सवाल

महाराष्ट्रातील राजकीय वातावरणात सध्या मुंबईत बिहार भवन बांधण्याच्या प्रस्तावावरून जोरदार वाद सुरू आहे. काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष हर्षवर्धन सपकल यांनी या मुद्द्यावर थेट प्रश्न उपस्थित करत म्हटले की, “मुंबईत बिहार भवन बांधले जाते, पण पाटण्यात महाराष्ट्र भवन का बांधले जात नाही?” हा सवाल केवळ बांधकामाचा नसून महाराष्ट्राच्या अस्मितेशी जोडलेला आहे, असा त्यांचा युक्तिवाद आहे.

सपकलांच्या या वक्तव्याने बिहार सरकार आणि महाराष्ट्रातील स्थानिक पक्षांच्या नेत्यांमध्येही प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. हा मुद्दा आता क्षेत्रीयवाद, सांस्कृतिक देवाणघेवाण आणि राजकीय अस्मितेच्या भोवऱ्यात अडकला आहे.

बिहार भवन प्रस्ताव काय आहे?

बिहार सरकारने मुंबईतील दक्षिण मुंबईच्या एल्फिन्स्टन इस्टेट, मुंबई पोर्ट ट्रस्ट (MbPT) च्या जागेवर 30 मजली बिहार भवन बांधण्याची योजना जाहीर केली आहे. या इमारतीची अंदाजे किंमत 314 कोटी 20 लाख रुपये आहे. इमारत उंची 69 मीटर असेल आणि त्यात:

• 240 बेड असलेली डोरमेटरी (कर्करोगासारख्या आजारांसाठी बिहारच्या रुग्णांसाठी).
• 178 खोल्या, आधुनिक कार्यालये, व्हीआयपी सूट्स.
• सोलर पॅनल, एसटीपी प्लांट, हरित क्षेत्रासारख्या पर्यावरणस्नेही सुविधा.

बिहार सरकारचा युक्तिवाद असा आहे की, मुंबईत उपचारांसाठी येणाऱ्या बिहारच्या रुग्णांना सवलतीच्या दरात राहण्याची सोय होईल. पण या प्रस्तावाला मनसे, शिवसेना (UBT) आणि आता काँग्रेससह अनेक पक्षांनी विरोध केला आहे.

हर्षवर्धन सपकल कोण आहेत?

हर्षवर्धन वसंत राव सपकल हे महाराष्ट्र काँग्रेसचे सध्याचे प्रदेशाध्यक्ष आहेत. बल्ढाणा जिल्ह्यातून विधानसभेत प्रतिनिधित्व करणारे हे नेते 2014 पासून काँग्रेसचे सक्रिय सदस्य आहेत. आधी जिल्हा परिषदेचे अध्यक्ष म्हणूनही त्यांनी काम केले आहे.

• सपकल हे राहुल गांधींच्या जवळचे मानले जातात आणि राजीव गांधी पंचायत राज संगठनाचे प्रमुख आहेत.
• गान्धीवादी विचारसरणीचे असले तरी ते राजकीय मुद्द्यांवर आक्रमक भूमिका घेतात.
• नुकत्याच झालेल्या काँग्रेसच्या आंतरिक निवडणुकीत ते प्रदेशाध्यक्ष म्हणून निवडले गेले.​

त्यांच्या या वक्तव्याने काँग्रेसनेही बिहार भवन वादात आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे.​

सपकलांचे पूर्ण वक्तव्य काय होते?

सपकल यांनी म्हटले, “मुंबईत बिहार भवन बांधण्याची गरज काय? हे स्पष्ट करावे लागेल. जर सांस्कृतिक देवाणघेवाण असेल तर ते स्वागतार्ह असते. पण हा निर्णय क्षेत्रीयवाद वाढवणारा आणि घर्षण निर्माण करणारा वाटतो.”

त्यांनी पुढे सांगितले, “जर मुंबईत बिहार भवन बांधले जाते, तर पाटण्यात महाराष्ट्र भवन बांधण्याची परस्पर योजना असावी. तेव्हाच याला खरी सांस्कृतिक देवाणघेवाण म्हणता येईल.”

बिहार भवनाला इतर कोणाचा विरोध?

हा मुद्दा काँग्रेसपुरता मर्यादित नाही. मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे आणि त्यांच्या पक्षानेही तीव्र विरोध केला आहे. मनसे नेते यशवंत किल्लेदार यांनी म्हटले, “मुंबईत बिहार भवन बांधू देणार नाही. बिहार सरकारने हा पैसा बिहारमध्येच रुग्णालयांवर खर्च करावा.”

शिवसेना (UBT) चे नेते संजय राऊत यांनीही मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीसांना आव्हान दिले की, “मुंबईतील बिहार भवनाच्या बदल्यात पाटण्यात महाराष्ट्र भवनासाठी जमीन मागा.”​

बिहारचे मंत्री अशोक चौधरी यांनी राज ठाकरेंना प्रत्युत्तर देत म्हटले, “राज ठाकरे महाराष्ट्राचे राजे आहेत का?”​

मुंबईत इतर राज्यांची भवने का आहेत?

मुंबई ही देशाची आर्थिक राजधानी असल्यामुळे तेथे अनेक राज्यांची भवने आहेत. उदाहरणार्थ:

मुंबईत 10 हून अधिक राज्यांची भवने आहेत, पण महाराष्ट्राचे इतर राज्यांच्या राजधान्यांमध्ये फारसे भवने नाहीत. यामुळे असमतोल दिसतो, असा युक्तिवाद विरोधक करत आहेत.

हा वाद का वाढला?

हा मुद्दा मुंबई महानगरपालिका निवडणुकीनंतर पुन्हा “मराठी बनाम परप्रांतीय” असा उफाळून आला आहे. मनसेसारखे पक्ष नेहमीच स्थानिक मराठी अस्मितेवर भर देतात, आणि आता काँग्रेससह शिवसेनेनेही त्याला पाठिंबा दिला आहे.

• बिहार सरकारचा पैसा (314 कोटी) मुंबईत खर्च होतोय, पण महाराष्ट्राला परत काय मिळतं?
• मुंबईतील स्थानिक समस्या (रोजगार, रहिवाशांचे प्रश्न) प्रलंबित असताना बाहेरील भवनाला प्राधान्य?
• सांस्कृतिक देवाणघेवाण म्हणून परस्पर भवन बांधणे का नाही?

राजकीय पार्श्वभूमी: काँग्रेसची रणनीती काय?

सपकलांच्या वक्तव्याने काँग्रेसने महाराष्ट्रातील अस्मितेच्या मुद्द्यावर आपली भूमिका मजबूत केली आहे. बल्ढाणा जिल्ह्यातून येणारे हे नेते ग्रामीण महाराष्ट्राशी जोडलेले आहेत, आणि त्यांचा हा सवाल स्थानिक भावनांना भिडतो.

काँग्रेस सध्या महाराष्ट्रात MVA (महा विकास आघाडी) चा भाग आहे, पण BMC निवडणुकीत अपयशी ठरल्यामुळे पक्ष मजबूत करण्यावर भर देत आहे. असा मुद्दा उचलून ते स्थानिक अस्मितेच्या बाजूने उभे राहिले आहेत.​​

भविष्यात काय होऊ शकते?

• बिहार सरकारचा प्रस्ताव BMC कडे गेल्यास परवानगीवरून वाद वाढू शकतो.
• मनसे, शिवसेना, काँग्रेस यांचा संयुक्त विरोध असल्यास प्रकल्प अडकू शकतो.
• परस्पर भवन बांधण्याची चर्चा होऊ शकते, ज्यामुळे सांस्कृतिक देवाणघेवाणीला चालना मिळेल.
• हा मुद्दा येणाऱ्या निवडणुकांमध्ये (BMC, विधानसभा) स्थानिक अस्मितेच्या वादाला खतपाणी घालू शकतो.

महाराष्ट्राच्या राजकारणात अस्मिता हा नेहमीच संवेदनशील मुद्दा राहिला आहे. सपकलांच्या या प्रश्नाने हा वाद आणखी तापला आहे.

FAQs (5 Questions)

1. हर्षवर्धन सपकलांनी बिहार भवनाबाबत काय म्हटले?
   सपकल यांनी म्हटले की, मुंबईत बिहार भवन बांधण्याची गरज काय? पाटण्यात महाराष्ट्र भवन बांधले तरच सांस्कृतिक देवाणघेवाण होईल; अन्यथा हा क्षेत्रीयवाद वाढवणारा निर्णय आहे.
2. बिहार भवनाची किंमत आणि सुविधा काय आहेत?
   314 कोटी 20 लाख रुपयांची 30 मजली इमारत, 240 बेड डोरमेटरी, 178 खोल्या, VIP सूट्स, सोलर पॅनल, पर्यावरणस्नेही तंत्रज्ञान.
3. बिहार भवनाला कोणाचा विरोध आहे?
   मनसे (राज ठाकरे), शिवसेना UBT (संजय राऊत), काँग्रेस (सपकल) यांचा विरोध; ते परस्पर महाराष्ट्र भवनाची मागणी करत आहेत.
4. मुंबईत इतर राज्यांची भवने आहेत का?
   होय, उत्तर प्रदेश, गुजरात, राजस्थान यांची भवने आहेत; पण महाराष्ट्राच्या इतर राजधान्यांमध्ये फारसे भवने नाहीत.
5. हा वाद का वाढला?
   BMC निवडणुकीनंतर मराठी अस्मितेच्या पार्श्वभूमीवर; स्थानिक समस्या प्रलंबित असताना बाहेरील भवनाला प्राधान्य देण्यावरून.